İlköğretim, Ortaöğretim öğrencileri ve Öğretmenler için Astronomi kaynakları. Ödev, proje, döküman yardımı. İlgili bölümlerde okuyanların düşünceleri. Gökbilim eğitimi verilen yerler, ilgili kurslar. Astronomi kitapları, web siteleri, ödevler, yazılımlar, dosyalar, kaynaklar...
#7577
Başlık sığmadığı için yarım kaldı. Dursun hocanın yazısını belki okumayanlarınız vardır. Bir okuyun isterim. Hep astronomi'nin öneminden bahsediyoruz ama bir yandan da gökbilimcileri, düşünce yapılarını, dertlerini biraz olsun anlamak açısından iyi olacaktır. Güzel bir yazıdır. Bu forumda olan herkesin mutlaka okuması, bunları bilmesi gerekir.

Ayrıca Astronomi öğrencisi olmak isteyenler için içinde öğütler barındırmaktadır.

pdf için: http://www.fedu.metu.edu.tr/UFBMEK-5/b_ ... /t1-1d.pdf

TÜRKİYE’DE ASTRONOMİ EĞİTİM-ÖĞRETİMİNİN ÖNEMİ, GEREKLİLİĞİ VE YAPILABİLECEKLER

Dursun KOÇER

İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü, İSTANBUL


ÖZET:

1973 yılında Fransa’da, 1980 yılında da ABD’de başlatılan çalışmalar astronomiyi kullanarak fen derslerini ve matematiği sevdirerek bu derslerden kaçışı önlemekti ve başarı ile sonuçlandı. Aynı durum ülkemizde de söz konusu olup gelecekte temel bilimci eksikliği ve araştırıcı potansiyelimiz açısından ciddi sorunlar yaratacaktır. Bir yandan liselerimizde astronomi derslerinin okutulmaması, ilköğretim ders kitaplarının yetersiz ve yanlışlarla dolu olması, öte yandan öğretmenlerimizin astronomi alanında hizmet içi eğitim ile yeni gelişmeleri alamaması sonucu gençlerimiz gökyüzü ve gök olaylarını tanımadan ve bilmeden yetişmekte ve astrologlar, falcılar ve UFO’cuların kolayca ikna edeceği bir ortam hazırlanmaktadır. Bu bilim dışı alanlar gençlerimizin beyinlerini esir almakta ve düşünmeden kabul etmek, itaat etmek yönünde koşullandırmaktadır.

Fen bilgisi ve matematik öğretmenlerini yeni bilgilerle donatmak, çağdaş ders kitapları yazıp, ders araçları hazırlamak ve astronominin disiplinlerarası özelliğinden yararlanarak bilimsel düşünme yönünde gençleri eğitmek için Türk astronomları her türlü göreve hazırdır.

1.GİRİŞ
Temel bilimler eğitiminin ayrılmaz bir parçası olduğunu düşündüğümüz astronomi, İ.Ö.4000’lerden başlayarak günümüze değin sürekli olarak “doğa-insan” ilişkisinin odağında yer almıştır.

En genel anlamda bakıldığında bin yıllarca süren yer merkezli evren anlayışı, Copernicus devrimiyle bir anlamda “insanı” evrenin merkezi olmaktan çıkarıp büyük bir kavramsal dönüşüm yaratmıştır. Bu dönüşüm büyük ölçüde Rönesans’ın yolunu açmış ve bugünlere ulaşılmıştır. İşte bu nedenden ötürü astronomi, evren kavrayışı ile temel bilimlerin ara kesitinde yer alan son derece önemli bir alandır.

Matematiğin olağanüstü güçlü ifade yöntemlerinin kullanarak biyoloji, fizik, kimya, yer bilimleri alanlarında mikrokosmos ve makrokosmosun birbirlerinin devamı olduğunu kavramaya başlayan insanlık bu süreçte yine astronominin zenginliklerini kullanmıştır. Özellikler uzay çalışmalarının başlaması sonucu elde edilen bilgiler temel bilimlerin ayrılmaz bir bütün olduğunu göstermiştir.

Temel bilimlerde deney/gözlem yoluyla toplanan ürtücü boyutlardaki veriler kuramsal modellerle sistematik bir anlatıma yönlendirilirken bilim insanlarının önüne olağanüstü bir yardımcı araç olarak “bilgisayar” gelmiştir. Önceleri bir hesap makinesi gibi ortaya çıkan bu araç, bugün eğitim, bilimsel araştırma ve iletişimde ve yaşamımızın her alanında kilit rol oynar hale gelmiş ve “bilişim teknolojisi” kavramına ulaşılmıştır. Şimdi insanlık yer merkezli evren modelindeki statik yapısından kurtulup evrenin sırlarını ve sınırlarını zorlamaktadır. Bu bağlamda temel bilimler eğitimi, değişen/gelişen insan için durdurulamaz bir yükselen değer konumuna gelmiştir.

2. DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE ASRTONOMİ EĞİTİMİ
Tarihsel süreç içinde temel bilimlere bakıldığında karşımıza çıkan tablo astronominin her aşamada lokomotif rolü oynadığıdır. ABD’de fen ve matematik eğitiminin yetersiz olduğu ve öğrencilerin bu eğitimden kaçtıklarının farkına varıldığında Sovyetler Sputnik’i uzaya fırlatmışlardı.

Uzay yarışında öne geçebilmek için geliştirilen programlar tüm eyaletlerde yoğun biçimde uygulanmaya başlanmış ve özellikle bilgi teknolojileri desteğinde eğitim sistemi hızla geliştirilmiştir.

Fen bilimleri için yapılan bu değişimde astronomi görsel zenginlikleri ve geniş uygulama alanı ile en önde gelen araç olmuştur. Bu çalışmalar Avrupa ülkelerinin yanısıra, Kanada, Japonya, Avusturalya vb. gelişmiş ülkelerde hızla uygulamaya koyulmuştur.

Ülkemizde fen eğitimi Cumhuriyetin ilk dönemlerinde çok kapsamlı ve temel bilimlerin bütün alanlarını içerecek biçimde ele alınmış ve uygulanmıştır. Ne varki üniversite giriş sınavlarının test sınavı haline gelişinden sonra “ezberci eğitim” dönemi başlamış ve bugünlere gelindiğinde, örneğin 60 soruluk bir fen bilgisi testinde Türkiye ortalaması 6/7 doğru yanıta düşmüştür.

1970’li yıllardan başlayarak fen eğitiminde astronominin bir araç olarak kullanılması ve bu zengin laboratuarın ilkokuldan başlayarak öğrencilerin hizmetine sunulması günümüze gelindiğinde, belki de ülkemiz dışında, çok yaygın bir şekil almıştır. Bilişim teknolojileri destekli astronomi eğitim programları fizik, kimya, biyoloji temel bilim derslerini sevdirmede ve daha da önemlisi bu derslerin bilimsel yanını “kavramada” öncü rol oynamaya başlamıştır.

Fransa’da CLEA, ABD’de STAR bu programların en çarpıcı örnekleridir. Ülkemizde ise ne yazıkki durum tersine sürmektedir. 1979 yılında liselerde zorunlu ders statüsünden kaldırılan astronomi bir anlamda terkedilmiş, ilköğretim fen bilgisi kitaplarına serpiştirilen astronomi konuları ise hem nicelik hem de nitelik yönünden yanlış ve eksik bilgi aktarma kaynağı haline gelmiştir.

Astronomi bilgileri doğru ve kapsamlı biçimde aktarılıp kavratılabilseydi bugün toplumumuzun ciddi bir sorunu haline gelen astroloji,UFO, fal, vb. zararlılar yaygınlaşamayacaktı.

Temel bilimler eğitiminde “anlamak” yerine “ezberlemek” yöntemi uygulanırsa kritik etme ve bilimsel düşünme yetenekleri gelişemez. Temel bilimler eğitimi insanın zihinsel gelişimi için en etkili araçlardan birisidir. Bu nedenle fen eğitimine bir “mesleki eğitim” olarak bakmak yanlıştır.

İlkokul öğrencileri üç boyutlu kavramları hayal etmede zorlanacaklardır. Bu nedenle astronomi konuları zihinsel gelişime uygun biçimde sıralanmalı ve öğretilmelidir.

Öğrencilerin konuların açıklanmasına ve tartışılmasına, deneylere/gözlemlere katılmaları, araştırmaya yönelik eğitim için en etkili yoldur. Ancak bu süreçlere “fiziksel olarak” katılım yeterli değildir. “Düşünsel olarak” katılım önemlidir. Böylece yanlış bilgilenmeler ortadan kalkabilecektir.

Çağdaş fen eğitiminde laboratuarlar vazgeçilmez mekanlardır. Ancak artık bu mekanlar duvarlarla sınırlı değildir. Posterler, slaytlar, CD-rom’lar, maketler, akvaryumlar, mini hayvanat bahçeleri ve botanik bahçeleri, mini bir gözlem evi ve içindeki teleskoplar, alıcılar, .. sorgulayıcı fen eğitimi modelinin temel taşlarıdır.

İlköğretim ve liselerde astronomi eğitimi hem müfredat hem de yöntem olarak ciddi ve çağdaş bir anlayışla ele alınmalıdır. Bol görsel malzeme içeren laboratuarlar ve bilgisayar destekli yeni öğretim yöntemleri kullanılmalıdır.

İlköğretimdeki sınıf öğretmenleri liselerdeki fizik, matematik ve astronomi öğretmenleri yeni bilgilerle ve öğretim yöntemleriyle donatılmak üzere hizmet içi eğitime alınmalıdırlar. Yüksek öğretim kurumları ile işbirliği ve öğretmen destek programları uygulanarak öğretmenler üniversitelerde verilen astronomi derslerine katılabilirler. Buna ek olarak halka açık etkinlikler ve yaz döneminde öğretmenlere yönelik yaz okulları açılması mümkündür. Böylece astronomi eğitimi, ilköğretimden başlayarak fen bilgisinin diğer alanlarında yaygın bir şekilde eğitime dahil edilebilecektir.

3. SONUÇ
Öğrencilere insan olarak doğa içindeki, dünya ve evrendeki gerçek yerlerini doğru olarak gösterebilecek ders astronomidir. Fizik, kimya, biyoloji, yer bilimleri.. kendi disiplinlerinin ince problemleri üzerine yoğunlaşmışlardır. Bu önemli ve pozitif bilimlerin temelini oluşturan dersler çoğu zaman mühendislik, tıp gibi mesleklere destek olmak üzere okutulduğu için konu odaklı ve pratik olma özelliğine sahiptirler. Astronomi ise geniş bir bakış açısı ile öğrenciye bir yandan temel bilimlerin diğer alanlarının ara kesitlerini gösterirken, öte yandan da felsefi düşünme potansiyeli ve özgürlüğünü sağlar. Uzay çağının her yönüyle günlük yaşamımıza giren kavramları astronomi kültürünü vazgeçilmez bir konuma getirmiştir.
Kullanıcı avatarı
gönderen Çağrı Erdoğdu
#7579
Yazıdan bir sonuç çıkarmak için değil, gözünüzden kaçmasın diye iki tane alıntı yapmak istiyorum.

İlki malum. "Ön yargılı mıyız acaba? belki de daha iyi araştırmak gerek" diyenler bile oluyor, olacaktır. Gökbilimciler tarafından aslında işin tartışılacak bir boyutu yoktur fakat insanımızın bilgi eksikliği ve kapsamlı bir astronomi eğitimi almamanın verdiği boşluk böyle yansımaktadır. Okullarda bu eğitim verilmeli yoksa kişi kendi çabaları ile neyi nasıl öğrenecek? Yüzmeyi tam bilmeyip büyük bir havuza atlamak gibi. Bilgi eksikliğinden, evreni tam kavrayamamaktan dolayı kafasında bazı şüpheler oluşacak. Bunların vakti ile belli bir sıra ile öğretilmesi, kişinin temel konularda iyice hakim konuma getirilmesi lazım.
Astronomi bilgileri doğru ve kapsamlı biçimde aktarılıp kavratılabilseydi bugün toplumumuzun ciddi bir sorunu haline gelen astroloji,UFO, fal, vb. zararlılar yaygınlaşamayacaktı.
İkincisi ise Astronomi okumak isteyen arkadaşların ilk okuması gereken ve iyice anlayıp asla aklından çıkarmaması gereken bir not:
Temel bilimler eğitiminde “anlamak” yerine “ezberlemek” yöntemi uygulanırsa kritik etme ve bilimsel düşünme yetenekleri gelişemez. Temel bilimler eğitimi insanın zihinsel gelişimi için en etkili araçlardan birisidir. Bu nedenle fen eğitimine bir “mesleki eğitim” olarak bakmak yanlıştır.
Kullanıcı avatarı
gönderen Tamer Özdemirkan
#8792
Çok güzel bir yazı. Bir solukta okudum. Ezberci anlayıştan kurtulmamız gerektiği konusunda çok etkili sözler içeriyor. Bilimse düşünce anlayışına doğru yaklaşabilmek adına eğitim ve sınav sistemimizde değişikliklere gitmemiz, ABD gibi önlemler almamız gerekmektedir.
gönderen murat alkın
#24996
selcuk sana katılıyom emın olun olayı bıraz magazınlestırsek ıkı seneye kalmaz kpss ıle ogretmen olmaya baslarız olay bu kadar basıt
Kullanıcı avatarı
gönderen Selçuk TOPAL
#25001
yakında yapacağımız toplantıda o konuyu gündeme getiricem zaten. böyle olmuyor, artık bizler de yazılı ve görsel basında daha fazla yer alacağız hatta astrologlardan daha fazla...
gönderen Suat ÖZYÖNÜM
#25002
"...insan olarak doğa içindeki, dünya ve evrendeki gerçek yerlerini doğru olarak gösterebilecek.... , ...geniş bir bakış açısı ile ... bir yandan temel bilimlerin diğer alanlarının ara kesitlerini gösterirken, öte yandan da felsefi düşünme ..."

Ben lise yıllarımda Astronomi okumuştum gökyüzüne sevgim bundan dolayı...keşke yeniden okullarda astronomi dersi verilmeye başlansa...En azından torunumun astronomi öğrenmesini çok isterim...o nasıl düşünür bilemem tabiki :)
Teşekkürler Çağrı ERDOĞDU bu yazıyı buraya eklediğiniz için ve Teşekkürler Dursun Koçer Hoca...

Sevgi ve Saygılarımla.
#28353
kesınlıkle yorum yapan arkadaslara katılıyorum bızım astronomıyı bıraz halk arasında populer hale getırmemız gerek.böylece ne oldugu anlasılır ve okullarda okutulabılır.ulkemızde okullarda nasıl derslerın okutuldugunu cok ıyı bılıyoruz.bunun yerıne ben bı astronom olarak bu derslerı lısede alsaydım belkı sayısal zekam cok daha farklı olurdu.ayrıca bölumumuzu sonucta nasılsa iş yok deyipte bırakan arkadasları kazanmıs olurduk.bu basıt bır sorun gıbı görunsede bence cok önemlı bı sorun.sadece sevmek ılgılenmek yetmıo mecburen sonunu da düşünüyoruz...
#30293
Ege Astronomi 1. sınıf öğrencisiyim. (Ama okuldaki üçüncü yılım) Genelde astronomiye ilgisi olmayan arkadaşlarımla ya da büyüklerimle aramızda şöyle diyaloglar geçiyor:

-Tercihler başlamış sen nereleri yazacaksın?
>Astronomi yazıcam sadece, annemler ve hocalarım işsiz kalacaksın diyo ama ben yine de yazıcam...
-Oğlum baban çok mu zengin, adam gibi bi tercih yapsana, doğru düzgün bi bölüm okusana!
>Astronomi adam gibi bölüm değil mi yani! Bence insan sevdiği işi yapmalı. Ne okursan oku, ne iş yaparsan yap; elinden gelenin en iyisini yaparsan emeğinin karşılığını alırsın.

-Hani siz öyle geceleri yıldızlara falan bakıyosunuz ya...
>Evet gözlem yapıyoruz.
-Ee bakıyosunuz da n'oluyo :)

-Abi sen astroloji okuyomuşsun... Vay be ne bölümler var ya...
>Hayır ben Astronomi ve Uzay Bilimleri bölümünde okuyorum... İkisi farklı şeyler, Astroloji.... astronomi ise.....
-Herneyse yaw aynı şey değil mi bize bi fal baksana tarot falan :) Mezun olunca cafelerde mi çalışıyosunuz? :)
>Hıı evet en iyi iş imkanı da internet cafelerde, online fal bakıyoruz. Git işine yaa!!!

-Okuyo musun evladım?
>Evet teyzecim Ege Üniversitesi'nde Astronomi okuyorum, Uzay Bilimleri...
-Uuu koca dünyaya sığmadın mı be yavrım ne işin va' orala'da :)

-Hangi bölümde okuyosun?
>Astronomi ve Uzay Bilimleri, sen?
-Ooo sen şimdiden başla zıplamaya anca gidersin :)

Hep düşünürdüm neden insanlar bu kadar ilgisiz içinde bulundukları kainata diye... TV başında saatlerce saçmasapan programları izlemeye, bilgisayarda oyun oynamaya vs. zaman ayırabilirken hiç düşünmüyorlar mı tepelerindeki milyonlarca yıldızı ve daha nicelerini barındıran evreni? Büyük şehirlerde -ki nüfusun neredeyse yarısı şehirlerde yaşıyor günümüzde- insanlar koca binaların arasında, o insan selinde kafalarını kaldırıp gökyüzüne bakma ihtiyacı hissetmiyorlar; gerçi baksalar da ışık kirliliğinden dolayı pek bir şey göremiyorlar. Geçim sıkıntısı ve hayatın diğer zorlukları da işin içine girince insanlar hemen para kazandırabilecek ve herkesin yaptığı işlere yöneliyor, diğer çoğu şey gereksiz geliyor halkın geneline.

Dursun Koçer hocamızın yazısını okuduğumda bir şeyin daha farkına vardım ki bu daha vahim bir durum ve anlamak çok zor; devlet eliyle astronomi bilimine balta vuruluyor. Dünya'da Astronomi dallanıp budaklanırken, yeni uzay araçları uzaya gönderilirken, evrenin oluşumu ile ilgili muazzam deneyler yapılırken; biz daha da geriye gidiyoruz. Day2009 etkinlikleri bile yetersiz kalıyor, devlet iradesini elinde bulunduranlar taşın altına elini koymalı artık bence...

Paylaşım için Çağrı arkadaşımıza teşekkür ediyorum.
#38260
Açıkçası bence sizde ön yargıyla yaklaşıyorsunuz nedenmi fal vb saçmalıkların yanında astroloji terimini kullandığınız için.Astronomide sizin kadar bilgili değilim aldığım bilim-teknik dergisiyle başlamıştım yani geçtiğimiz sene. Ama astrolojiyle uzun zamandır meşgulüm.Ne yazıkki sizin gibi astrologlarda astrolojiyle uğraşanlarda falcılıkla karıştırılmaktan ve tvde gösterilen sadece show yapan astrolog bozuntularından şikayetçiler insanları 12 farklı gruba ayıran geri zekalılar denebilir onlara sadece eğer astrolojiyi gazetelerden ve netteki köşelerden biliyorsanız bu sizin yanılgınızın başlangıcıdır zaten.Niyetim kimseyi değiştirmek değil zaten hem burada abilerim ablalarım yaşında olanlar var(16 yaşındayım).

Astroloji yani "burçlar ilmi" bir bilim dalıdır dış ülkelerde hakettiği yeri bulmuştur fakat ülkemizdeki şarlatanlar yüzünden günden güne tiksinçleştiriliyor o ayrı.Astroloji kaderimizi belirlemez yada üç vakte kadar esmer bi yakışıklıyla tanışacaksında demez :mrgreen: Sevdiğim benzetmelerden biridir; astroloji tıpkı meteoroloji gibi yağmur yağacağını bildirir şemsiyesini almak almamak bireye kalmıştır kaderimizin yönünü o belirleyemez.

Diyelim sen balık burcusun duygusalsın efendim romantiksin bilmemnesin bugün üzerinden trans jüpiter geçti şanslı evren yarın aşkta iyisin bugün kesin karnın ağrır :mrgreen: pff gerçekten çok saçma eğer tv-gazete dışında kaynaklar bulmasaydım kesinlikle sizin taraftan bakardım :| Eger gercekten astrolojiden anlayan birisiyle tanışır -şarlatanlardan uzak aman aman!!- biraz konuşursanız bence bakış açınız değişebilir =)
#38271
Astrolojinin bilimle uzaktan yakından hiçbir alakası yoktur, bilim dünyası arasında tek bir saygın astrolog olabileceği fikri düşünülemeyeceği gibi, astrolojinin değerli görüldüğü bilimsel bir platformun var olduğu bir ülke de düşünülemez. Forumda bu konunun tartışılması uygun görülmüyor, dikkat edin derim.
#38282
Uyarınız için teşekkürler zaten tartışabilecek donanıma sahip değilim ama bilim olduğu konusunda ısrarcıyım.Donanımlı biriyle tartışılması daha iyi olurdu tabi.Ama ben yinede bir not düşeyim yabancı ülkelerde bilim dalı olarak geçer =)

Amacım tartışmak,kızıştırmak değil zaten anlaşıldığımı umuyorum uyarınız için tekrar teşekkür ediyorum.Yalnızca siz nasıl astronominin yanlış anlaşılmasından şikayetçiyseniz bende astrologların şikayetlerini bildirmek istemiştim hayata tek pencereden bakmamalı değilmi? Yoksa insan bağnaz olur sanırım bilim bunu kabul etmez.
#38287
Sana tavsiyem astronomi bilgisi edinmeye çalış.Bulunduğun bölgedeki ya da en yakın yerdeki astronomi etkınlıklerıne katılıp mutlaka bilim adamlarının seminerlerine gir.Bilim nedir ne değildir bunu öğren.Kitaplar oku araştırma yap ve sorgula.Kısacası bilgi edinip beynini kullanman burdaki yazılanları anlamanı sağlayacaktır.