Gökbilim

Teleskop, ayna, takip motoru yapımı. Kullanılan malzemeler, malzeme temini, fiyat dökümü, gerekli döküman, devre şemaları... Amatörlerin uğraşları sonucu yaptıkları veya tamamlayamadıkları gözlem araçlarını tanıttıkları bölüm. Kullanılan teknikler, karşılaşılan sorunlar, malzeme temini, kaça mâl ettikleri, fotoğrafları...
#58445
Merhabalar Lütfü Hocam,

Çalışmalarınız çok güzel merakla takip ediyoruz.Böyle güzel işler görmek çok güzel...Ellerinize sağlık.Bu büyüklükte bir ayna işine girmek o kadar kolay olmasa gerek :)

Fakat ilk olarak dikkatimi çeken camın rengi oldu?Neden farklı bir renkte ve farklılık oluşturur mu?


Saygı ve sevgilerimle.
En son Salih Dinçer tarafından 27 Haz 2010, 11:35 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kere düzenlendi. Sebep: Başlık şuradan bölünmüştür: http://www.gokbilim.com/forum/viewtopic.php?f=6&t=5649
#58452
Ögetaycığım, Lütfü Bey aşağıda Pyrex olduğunu belirtmiş. Bunlar tıpkı Borcam gibi borosilikat katkılı kaliteli ve sert camlardan. İngiliz'i buna Duralex demiş, Amerikan'ı Pyrex. İlginçtir, ülkemizde bolca Bor madeni olmasına rağmen laboratuvar cam eşyaları için Pyrex çubuklar bile Kıbrıs'daki bir fabrikadan gelir. Paşabahçe ile çok konuştuk (Atila Hocam'da yaşadığı yerde konuşmuş) ama paradan başka umurlarında bile değil. Şöyle şişe, tepsi ürettikleri gibi bir kaç boyda Borcam teleskop camı üretseler ya. Üzerinde ne bir desen var ne özel bir olay!

Bu arada pencere camlarının (soda/kireç) yeşil görünmesinin sebebi içerdiği metallerden kaynaklanıyor. Her ne kadar beyazlatmak için cilalamada kullandığımız Seryum katsalar da cam kalınlaştıkça fark ediliyor.
Lütfü Çakmak yazdı:... gönderdiği 12,5" pyrex cam bu gün geldi ve hemen başlamayı düşünüyorum. İste 50 mm kalınlığındaki 12,5" çapında pyrex cam;
#58471
Merhaba Sevgili Öğetay,

Pyrex camın farkı, soda-kireç camına göre ısıl-genleşme katsayısının düşük olması. Yani sıcaklık değişimlerinden daha az etkilendiği için teleskop aynalarının yapılmasında tercih ediliyor. Belli büyüklük üzerindeki newtonian ticari teleskopların da aynaları genellikle pyrex'tir. İşlemesi ve cilalaması soda-kireç camına göre birazcık zor olmasına rağmen emeğinizin neticesini çok daha iyi alabilirsiniz. Renke gelince, hiç bir önemi yok, neticede bütün aynalar alimünyum ile kaplanıyor.

Saygı ve sevgilerimle,

Lütfü Çakmak
#58477
In a departure from most modestly priced imported reflecting telescopes, the Primary Mirror of the Atlas™ 10 is made of Pyrex®. The American firm Corning Incorporated developed Pyrex® a well proven material which has been marketed since 1915. Pyrex® is a sophisticated borosilicate glass composition made of Silicon, Boron, Sodium and Aluminum. It provides good chemical, thermal, mechanical and optical properties. Its density (g/cm3) is 2.23. This material can be polished to provide and hold a high quality of view, and provides stability and optical performance better than mirrors in most telescopes sold anywhere near this price range. Continuing its tradition of innovation and product improvement, Orion chose to make the change from Borosilicate crown glass to Pyrex® for their XT-10 Dobsonian in October 2002 and Pyrex® is the choice for the new Atlas™ 10 too.
Resim


Benim Atlas 10" lerde Pyrex cam kullanıldığını gördüm. Lütfü Hocam ve Sevgili Salih' in açıklamalarının ardından yaptığım yatırımın bir kez daha doğru olduğunu görmek beni sevindirdi. Teşekkürker :) Hocam konuyu dağıtmak istemiyorum ama Pyrex' den daha iyi kalitede ayna yapımında kullanılabilecek bir cam türü var mı?

Syg.
#58481
Sevgili Burak,

Bildiğim kadarıyla teleskop aynalarında pahalı olan iki cam türü daha kullanılıyor. Biri siyah renkli ve yumuşak olan Obsidyen, diğeri ise beyaz renkli ve sert olan Quartz. Bunlar doğal olarak bulunabilen malzemeler ve her ikisiyle de teleskop aynası yapan var. Özellikle de kuvars bazı amatörlerin hayallerini süslüyor!

Bakınız şurada Gordon Waite ve arkadaşlarının yaptığı 20" ikiz Cassegrain çalışması var. Zannedersem şimdi bitirmiş olmalılar. Komiktir ben de Cassegrain çalışmama onların başladığı tarihte (Şubat 2010) başladım, üstelik benim ki sadece 10" ve bir tane. Onlar ikisini birden bitirebiliyorlar ve ben hala ikincil aynasının hesapları ile uğraşıyorum. Tembellik işte...:o

Bir başka ilginç nokta da geleneksel ortasını delme yöntemi yerine aşındırma aşamasından önce tamamen delmeleri. Tıpkı benim yaptığım gibi. Ama ben parasızlıktan bunu yapmıştım ve hatta ilk ben yapıyorumdur diye düşünüyordum. Başar Bey geçenlerde bahsedince "ohh" dedim kendi kendime; çok da anormal bir şey yamıyormuşum! Bakınız şurada da bu camların fiyatları, teknik çizim ve bilgileri yer almakta: http://www.obsopts.com/specs.htm

Ben gelecekte ortası delik ayna haricinde teleskop pek fazla üretilmeyeceğini düşünenlerdenim. Hatta amatörler Cass'ları daha çok tercih edecekler. Çünkü insan hep daha büyüğünü yapmak istiyor. Büyüdükçe odak uzunluğu artıyor ve bu da insan boyunu aşan tüpler anlamına geliyor. Cassegrain tasarımlar da ise ikincil aynayı çok büyütmedikçe istediğiniz kadar küçük tüp tasarlayabiliyorsunuz. Bu konuda şurada basitleştirilmiş bir kaç hesaplama yazmıştım.

Sevgiler, saygılar...
#58490
Merhabalar,

Bu güzel cevaplar için öncelikle teşekkür ederim :)

Burak Bey, bende aynı soruyu soracaktım ki siz de sormuşsunuz çok yaşayın :) Bundan daha kaliteli camlar olup olmadığını soracaktım.Cevapta çok güzel bir şekilde gelmiş.Camlarda bile çeşitlilik fark ediyor.Kim bilir gelişen nanoteknoloji belki de bu konuyu çok daha ilerilere götürebilir.

20" lik aynanın sitesinde inceleme yapayım biraz dedim.Videosunu eklemişler.Adeta hayrete düştüm.Sistememi,ağırlıklara mı,aşındırma tozlarına mı karar veremedim :o .
http://www.youtube.com/watch?v=uM1scQXpJzE

Ayrıca yanılmıyorsam Ishak Bey'in paylaştığı bir resim vardı...Civa benzeri bir ayna diyesim geliyor adını tam hatırlayamadığımdan mutlaka kendisi hatırlayacaktır.Gökbilim resimlerinde aradım fakat bulamadım.

Ekleme şimdi buldum :
Resim
İki sıvı ayna fotoğrafı.
Geniş bir tavanın içine doldurulan civa, belirli bir hızda döndüğünde ideal parabolik bir şekil alır ve mükemmel bir teleskop aynası haline gelir. Bu aynaların tek mahsuru sadece yere paralel çalışabilmeleri. Bu nedenle zenit teleskopu yapımında kullanılıyorlar.
Bir çok üniversitde eğitim gören öğrenciler eğitim sırasında bu aynaların yapımında çalışıyor. Bu tarz teleskoplar, maliyetlerinin aynı çaplı cam aynalı teleskoplara göre mukayese edilemeyecek kadar ucuz olduklarından, çok ilginç proje konusu.

Laval Universitesi öğrencilerinin yaptığı 3.7 m lik sıvı ayna:
Resim
Bunlara nasıl parabol biçimini verebiliyorlar acaba?

Saygı ve sevgilerimle
#58491
Evet bu amcalar amatörlükten çıkmış profesyonelliğe dökmüşler. Çünkü yaptıkları işten para kazanıyorlar. Bakınız Mr. Waite'nin araştırma şirketine...:)

http://www.waiteresearch.com/content/price-list

Zenith telskoplarından mı bahsediyorsun? Yani içi civa dolu bir bölmenin döndürülmesi ve merkez kaç etkisiyle teleskop aynası haline gelmesi. Bir de esnek aynalar varmış ama çok tutmadı sanırım. Geçen sene ATM Türk'de değinilmişti. Esnek parlak bir yüzeyi ortasından gerdiğinde teleskop aynası oluveriyor!

Geçen ay Ankara'ya gittiğimde, TAMSAT başkanı Tahir Bey bana kompozit malzemelerden bahsetti. Hani iki bileşenli epoksi yapıştırıclar var ya. Bunların tenekeyle satılanları var. Eğer biz bu iki sıvıyı düzgün homojen bir şekilde dönen bir kaba dökersek bir süre sonra zahmetsizce kuruyacak ve küresel bir teleskop aynası haline gelecek. Sonra bir kaç saat cilalama ve şekillendirme hareketleri yapılıp üzeri alüminyum ile kaplanabilir. Bu bana uygulanabilir bir çözüm olarak geldi. Bizim mahalledeki mermerci ile görüştüm (çünkü onlar lavoba yapıştırmak için kullanıyorlar) bana bu malzemeyi temin edebileceklerini söylediler. Geriye bir vantilatör parçalamak kalıyor...
#58520
Peki sıvı civa nasıl oluyor da teleskop dar açıyla bir eğim aldığında dökülmüyor? :lol:
Dönmeye başlayınca yerçekimine direnç olarak kabın çeperlerine doğru hareket etmeye başlar.Yani merkezkaç kuvveti oluşur.Bu da dökülmeyi engelleyen durum olsa gerek.Ayrıca bence cıva ayna yapımı için gerçekten uygun bir malzeme.Zaten kohezyon kuvveti yüksek bir madde olduğu için dışbükey bir görünüm aldığından ayna yapımı için yeterince uygun.
#58525
Evet, bahsettiğin doğru ama 90 derece ve yakınındaki açılar için geçerli bir durum.30 Derece eğimle durmasını zor buluyorum.Kaldı ki tutundu fakat bu sefer parabolik şekli kaybedecektir.Bu yüzden "başucu" teleskobu adını alıyormuş :) Bunu da öğrenmiş olduk :)

Saygılar
#58530
Biraz tehlikeli ama eldiven kullanırsanız ve siz de bir civa teleskopu yapabilirsiniz. Sanırım bunu ilk defa açıklıyorum! Gerçi bir ara Tahir Şaban ile toplandığımız sırada ATM Türk üyeleriyle paylaşmıştım. Işık mercekte kırılır ve sorun yapar diye fazla üzerinde durmadık.

Gözmerceklerini bilirsiniz. Plössl yapıda olanlar çifter mercek gruplarından oluşmakta. Yani iki mercek birbiriyle özel bir sıvıyla yapıştırılıyor. Hatta ikinci bir grupla ve halka ile hava temaslı yeni bir grup oluşturuluyor. Peki iki mercek arasında bir damla civa koyup kenarlarını mühürlerseniz ne olur:

TELESKOP AYNASI...:o

Evet, ışık girerken ve çıkarken birden fazla yüzeyden kırılır. Öyle ya biz teleskop aynalarını banyodaki aynalar gibi arkadan değil doğrudan ön yüzeyden kaplarız. Sonra da korozyona uğramasın diye Türkiye'de yapılmayan (denenmiş ama sorunlar ile karşılaşılmış) SiO2 ile kaplarız. Çünkü alüminyum havadan çok nem kapıyor. Gümüş kadar değil ama alüminyum da böyle metallerden. Hatta civada bir yerde okuduğuma göre çok çok az ve uzun sürede korozyona uğrarmış. Ama sıvı olduğu için üzeri kabuk bağlar gibi olurmuş ve kolaylıkla temizlenirmiş.

Neyse, işte biri içbükey, diğeri dışbükey olan iki cam (zaten teleskop iki camla üretiliyorsa böyle olur) arasına çok çok az civa koydum. Bir kaç damlacık yahu ama camların ağırlığı ile cam yüzeyine yayıldı ve anında havadan etkilenmeyen bir teleskop aynası oldu. Tabi camlardan birinin çok ince olması gerekiyor. Hatta gözlük camları gibi kaliteli bir şey. O zaman anti-reflective özellikleri sayesinde yansımaları engeller ve civaya daha düzgün ve çok ışık girmesi sağlanmış olur. Belki de göze takılan esnek lens teknolojisi, bence süper olur!

İşte böyle, bir ara fazla miktarda civa bulursam büyük çaplarda denemeyi düşünüyorum. En azından bir ay fotoğrafı çeker nasıl bir sonuç alırız görmüş oluruz. ATM konusunda bence denenmedik bir şey kalmamalı...:o
#58531
NTVBLM'de yazana göre Dünya'nın en büyük teleskobu için yani EELT(European Extremely Large Telescope) için ışığı toplayan kısmı 1,45 m çapında 984 aynadan oluşacak bir "ayna"yapılacakmış.Yani bu teleskoptaki gibi tek bir ayna yerine küçük küçük aynaları kullanarak büyük ayna vazifesi gördürtmek de mantıklı bir yöntem olur.
#58535
Anılcığım, evet doğrudur...

Hatta 2018'e kadar iki tane yapılacağını duymuştum. Bunların birini Amerikalılar, birini Avrupalılar yapacaktı. Sonra maliyetler fazla olunca birleşme kararı mı aldılar emin değilim. Ama bahsettiğin 1,45 metre ayna çapında bir hata var. Bizim Türkiye'de bile 1,5 metrelik teleskop var. Hatta en büyük teleskop malesef o çirkin Rus teleskopu. Oysa Bulgarlar'da bile daha büyük çapta aynalar var. İşte bu bizim ayıbımızdır. Çünkü bir futbocuya verilen yıllık parayla komşularımızda olan büyüklüklerde teleskop inşaa etmek mümkün. Ama nerdee.. :aah .

Neyse yine hatırladım bu mevzuyu da sinirlendim işte. Bu arada ben de geçen sene http://6genayna.blogspot.com adresinde paylaştığım benzer bir hücresel projeye başladım. Şimdi ayna cilalama aşamasında ama bazı sorunlar var. Halledersem devam edeceğim.

Başarılar...
#58536
Bu konuyla ilgili olarak (yine NTVBLM'den)çapı 42 metre olan aynanın ışık toplayan kısmı 1300 m2 olacakmış.Gerçekten de çok büyük bir teleskop olacak.O teleskobu kullanacak bilim adamları ne kadar şanslı olmalılar.
NOT:1,45 mlik çap ile ilgili olarak da yazıyı bizzat dergiden yazdım yani hata varsa makalenin yazarı hatalı yazmıştır benden kaynaklanan birşey değil.

Saygılarımla...
En son Anıl Şen tarafından 27 Haz 2010, 20:39 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kere düzenlendi.
MERAK - TELESKOP ÖNERİSİ

ÖNCELİKLE MERHABALAR Ben Gökbilim İşle[…]