Teleskop kullanımı, bakımı ile ilgili sorular ve cevaplar... Teleskop dizaynları, parçaları, çalışma prensipleri ve genel bilgi paylaşımı bölümü...
#25349
((Büyütme = odak uzaklığı / gözmerceği çapı)) bu formülden yola çıkarsak,

alacağım teleskobun temel özellikleri şu şekilde (Orion EON 80mm.ED apo);

Optical diameter 80mm
Focal length 500mm
Focal ratio 6.2
Lowest useful magnification 12x
Highest useful magnification 160x

şimdi,
3mm.lik bir göz merceği kullandığımda teleskobun büyütmesinden maksimum olarak mı faydalanacağım?
6mm.lik kullandığımda maksimum 83x lük bir büyütmeye mi sahip olacağım?
yani, mantığı bu şekildemidir?

bir de şu takıldı aklıma;
Optical diameter 80mm
Focal length 600mm
Focal ratio 7.5
Lowest useful magnification 12x
Highest useful magnification 160x
bu model de 3mm.lik göz merceği kullandığımızda büyütme 200x olacak, ama özelliklerde "Highest useful magnification 160x" diyor. sonuçta bu teleskopta maximum 160x büyütme mi elde edebiliriz? bu teleskop için 3mm.bir göz merceği almak gereksiz mi dir?
#26376
Bir iki şey sormak istiyorum, sanırım burda sormam yerinde olur;

Öncelikle biliyorsunuz elimde 12"lik bir f5 teleskop var.
1- F oranı yüksek olunca gezegen gözlemine daha elverişli olduğunu okudum başka bir sitede. Ben bu teleskopta 5mm'lik bir oküler ile 300x büyütme yapabiliyorum. 300x'i böyle değil de 10mm + 2x barlow ile yapsam bu sefer f10'lık bir teleskopla bakıyormuşum gibi olacak. Biliyorum Barlowların görüntüyü bozucu bir etkisi var fakat bir an teoride hiç bozmadığını varsayalım, 10mm + 2x barlow kombinasyonuyla yükselen f oranı sayesinde daha net görüntü alınabilir mi 5mm'ye kıyasla?

2- Yine gezegen gözlemi amacıyla bu teleskoba off-axis maske yapsam, nasıl bir kombinasyon önerirsiniz? Hesaplama için yorulmayın diye kendim yazıyorum seçenekleri :)

12" ve f 4.92
11" ve f 5.36
10" ve f 5.90
9" ve f 6.56
8" ve f 7.38
7" ve f 8.43
6" ve f 9.83
5" ve f 11.80
4" ve f 14.75
#26394
Merhaba Onur bey,

1) Eğer barlow'un optik kayba neden olmadığını varsayarsak pekte birşey farkedeceğini sanmıyorum. Yalnız 10mm'lik okülerin çapı 5mm'lik olana göre daha büyük olduğundan gözle daha rahat bakılır,gözlem konforu daha rahat olur.Acaba 10mm+barlow ve 5mm ile gözlem yapılırken görüntünün kenarlarına doğru comalı kısımların genişliğide farklımı olur? Bunu deneyen biri cevaplayabilir...

2) Maske uygulaması ile teleskop daha küçük çapta bir teleskopmuş gibi davranır, kötü atmosfer koşullarında bir miktar avantaj sağlayabilir çünkü çap küçüldükçe teleskobun atmosfer şartlarından etkilenme miktarı azalır....

Başarılar...
#26424
Cüneyt Şanlı yazdı:Merhaba Onur bey,

1) Eğer barlow'un optik kayba neden olmadığını varsayarsak pekte birşey farkedeceğini sanmıyorum. Yalnız 10mm'lik okülerin çapı 5mm'lik olana göre daha büyük olduğundan gözle daha rahat bakılır,gözlem konforu daha rahat olur.Acaba 10mm+barlow ve 5mm ile gözlem yapılırken görüntünün kenarlarına doğru comalı kısımların genişliğide farklımı olur? Bunu deneyen biri cevaplayabilir...

2) Maske uygulaması ile teleskop daha küçük çapta bir teleskopmuş gibi davranır, kötü atmosfer koşullarında bir miktar avantaj sağlayabilir çünkü çap küçüldükçe teleskobun atmosfer şartlarından etkilenme miktarı azalır....

Başarılar...
Barlow'un gözlem konforu sağladığı konusunda haklısınız. Göz merceğinden bakarken, gözünüzün mesafesi barlowdan etkilenmez. Mesela; elimdeki 33 mm. oküler ile yaklaşık 20mm uzaktan bakarak gözlem yapıyorum. Bu nedenle gözlükle gözlem yapabiliyorum. Barlow takıldığında bu mesafe aynı kalmasına rağmen, 17mm. ile aynı detay ve büyüklükte görüyorum. 17mm. göz merceği ile gözlem yaparken gözlük kullanmak imkansız gibi. Çünkü göz, göz merceği camına çok yakın olmak zorunda.

Barlow ile gözlem yaparken, koma azaldı diyebilirim. Çünkü dikkatimi daha çok, netliğin sağlanmasında zorlanmam ve görüntünün kısmen kararması gibi olumsuzluklar ile göz mesafesinin aynı kalması ve görüntünün büyümesi gibi olumlu işlevler çekti.

Elimi optik tüpün önüne koyarak ışığı azaltmasını izlemek isterken, netliğin de değiştiğini gördüğümde çok şaşırmıştım. Elimin hareketine göre görüntünün farklı bölgelerinde netlik dikkat çekecek derecede artmıştı. Optik nedenlerden çok, optik tüp önünde ve içindeki havayı elimin laminer hale getirmesi etkili oldu diye düşündüm. Daha sonra perde tülünü optik tüp önüne çekip Satürn' baktığımda parlaklık zayıftı ama netlik perdesiz halinden çok daha iyiydi.
#26427
Cüneyt ve Mehmet bey, teşekkür ederim cevaplar için. Esasında ilk sorumu pratiğe dökmekten ziyade bilgi edinmek amacıyla sormuştum. Teleskobu aldıktan sonra babamın gezegen gözlemi tutkusunun derin uzaydan ağır bastığını gördüğüm için geçen hafta ikinci el ucuz bir 5mm radian görünce atlamıştım. Radianlarda da "eye relief" hepsinde standart olduğundan Plossl'lerdeki +barlow kullanımının faydası etkisiz hale geliyor. Geriye bir tek acaba barlowun f oranını yükseltmesinden kaynaklı ekstra bir faydası olup olamadığını öğrenmek kalmıştı.

Bu başlığın ilk sayfasında Tahir bey'in bir cevabını gözden kaçırmışım, kendisi de gezegen gözlemlerinde tek başına f oranının bir fark yaratmadığını gözlediğini söylemiş.

Mehmet bey, bu koma sorununa gelince, sanırım Tahir bey'in de önerisiyle bir Paracorr sorunu kökten halledecektir herhalde ama biraz daha beklemeliyim, yaza doğru.

Off axis maskesine gelince, sizlerin de fikrini de öğrenmek isterim, ben şimdilik gezegen gözlemi için herhalde 6"e getiren birşeyler yapsam iyi olur diye düşünüyorum. Bu açıklıkta bir teleskopla herhalde gezegen gözlemi atmosfer etkilerinden olabildiğince arındırılırken, detaylı çözünürlüğü sağlayacak gerekli açıklık da "ortalama atmosfer koşulları için" optimum olacak.. Ne daha fazla ne daha az açıklık.. Ne düşünüyorsunuz?
#26442
Onur Atılgan yazdı:...
Off axis maskesine gelince, sizlerin de fikrini de öğrenmek isterim, ben şimdilik gezegen gözlemi için herhalde 6"e getiren birşeyler yapsam iyi olur diye düşünüyorum. Bu açıklıkta bir teleskopla herhalde gezegen gözlemi atmosfer etkilerinden olabildiğince arındırılırken, detaylı çözünürlüğü sağlayacak gerekli açıklık da "ortalama atmosfer koşulları için" optimum olacak.. Ne daha fazla ne daha az açıklık.. Ne düşünüyorsunuz?
http://astroplanet.info/?page_id=33 ve http://www.cloudynights.com/item.php?item_id=548 gezegen gözlemleri için pratik bilgiler veriyor. Eksen dışı ( Off axis ) ve çoklu açıklık ( multiple aperture ) kullanımına güzel örnekler verilmiş.

Atmosfer koşulları uygun olsa bile, parlak gök cisimlerini gözlemleyen parlaklıktan dolayı detay göremez. Örneğin Jüpiter parlak bir disk şeklinde görünür. Parlaklığından dolayı bantlar çok dikkat edilince farkediliyor. Daha küçük odaklı oküler kullarak görünen görüntünün parlaklığı düşürülebiliyor. Ancak parlaklık nedeniyle gözden kaçan detaylar, bu sefer büyütme nedeniyle oluşan kontrast ve netlik kaybından dolayı kolay farkedilemiyor.

Optik tüp açıklığını azaltmanın, parlaklıktan kaynaklanan problemleri azaltması yanı sıra atmosferden kaynaklanan kötü görüşü de azalttığını, deneyen kişiler belirtiliyorlar. Tüp ve ikincil ayna kenarlarını maskelemenin sanırım aerodinamik açıdan da faydası oluyor. Tüp içi hava hareketleri, basınç farklılığına, basınç farklılıkları ise ışık kırılımlarına bu ise bulanık görüşe sebep olur. Düzgün hava hareketi ( laminer ) ışığın hareketini bozsa bile düzenli bir şekilde bozar. Gözümüz laminer hava akımından kaynaklanan görüntü bozulmasını kolaylıkla filtreler ve düzeltir.

Aerodinamik ve hidrodinamik kurallarına göre, akışkan; çeperlerde en düşük hızda ve istikrarsız, çeperlerden uzaklaştıkça artan hızda ve istikrarla akar. Hız farkı basınç farkına neden olur. Bu durumda, optik tüpte düzenli hava akışı; optik tüpün yüzey şekli, aerodinamik ve termodinamik dirençlerinden etkilenir. Etkilenen hava ışığı etkiler. Etkilenen ışıkta gözümüzü etkiler.

Aerodinamik ve termodinamiği bir kenara bırakalım. Parlaklığı azaltmak için açıklığı 12 parmaktan 6 parmağa düşürmek istersek ne yapacağız ona bakalım.

R = Birincil ayna çapı.
m = Işığı dolayısıyla açıklığın oluşturduğu yüzeyi azaltmak istediğiniz oran.
n = Maskeye açılacak dairesi sayısıdır.
r = Maskeye açılacak daire çapı ise

r = R / sqrt( m * n )

formülü ile hesaplanabilir. Teleskobunuz için R=12 dir. istenen R=6 olduğuna göre m=12/6=2 dir. n=2 alırsak;

r=12/sqrt(2*2)=6 olacaktır. Ancak ikincil aynadan etkilenen kısım olacağından n>2 olmalıdır.

Mesela n=3 olursa:

r=12/sqrt(2*3)=12/sqrt(6)=12/2.449=4.9 parmak olmalıdır.
#26458
Mehmet bey, çok teşekkür ediyorum, bu maskelerde öğrenmek istediğim herşeyi yazmışsınız. Sanırım cloudynights'da resimde verilen örneği yapmaya çalışacağım. İkincil aynanın yanı sıra onu tutan çubukları da kapatsak 4 delik ile görüntü nasıl olur merak ettim.

Verdiğiniz formüle göre 6"lik bir açıklık için 305 milimetrelik ayna üzerine 107-108 milimetrelik 4 delik yerleştirmek gerekiyor. Sizin (veya forumdaki bir başkasının) elinizde photoshop yada bunu yapabilecek herhangi bir program varsa neye benzeyeceğini gösterebilir misiniz? Windowsdaki "paint" çizilen dairelerin çapını bana söyleyebilse ben de yapacaktım ama yapamıyorum.. (Bir başkası olacaksa hatırlatma: Cloudynights'daki yazıya göre boşluklar ikincil aynayı ve çubukları tam olarak örtebilmeli fakat tübün kenarlarından da en azından 10 milimetre mesafe bırakacak kadar da uzak durmalı)
#26467
Onur Bey ben amatörce autocad de çizmeye çalıştım buradaki verilen ölçüler ile ama...
ayna çapının 305mm olduğunu söylüyorsunuz...
deliklerin çapları 107mm mi... 108mm mi olmalı?
1.tüpün çapı kaç mm?
2. tüpün et kalınlığı kaç mm (aşağı yukarı 1mm olmalı)?
benim bu bilgilere ihtiyacım var.
Muhtemelen yapılacak olan off axis maskesinin derinliği (yani tüpü kavraması için) en fazla 20mm olmalı.

Şimdilik bu kadar çizim yapabildim.

Resim

Resim


Sevgi ve Saygılarımla.
#26479
fotoğraf makinalarındaki diyaframa benzer bir tasarım düşünülebilir. Üst üste iki dairesel disk olur. Dödürülmek suretiyle en ideal maske konumu deneme yanılma usulüyle bulunabilir. Atmosfer sakin ve gök cismi çok parlak değil ise en açık konumu seçilir. Cisim çok parlak, görüş kötü ve türbülans var ise, en dışta kalan disk çevrilmek suretiyle açıklık istenen oranda kapatılabilir.

Suat beyin yazdığı gibi; maskenin hassas ölçüleri için; optik tüpün dıştan + içten çapı, ikincil aynayı tutan aksamın izdüşüm çapı gibi bilgiler gerekecektir.
#26482
Evet Mehmet Bey ...
"...ikincil aynayı tutan aksamın izdüşüm çapı " bunu ben düşündüm ama ilk önce sanki gereksizmiş gibi göründü...şimdi gerekliliğine inanıyorum... teleskop tüpünün uzunluk ölçüsüde gerekebilir...belkide daha fazlası...Şuan kendi teleskopum yanımda olmadığı için ayrıntı düşünemiyorum...Bilgi için teşekkürler.
Sevgi ve Saygılarımla
#26508
Suat bey çizim için teşekkürler.

Sorduklarınızı anladım fakat burda tarif etmek zor. Tüpün sonunda bir çıkıntılı bölme var orası kalın 4-5 milimetre kadar ama tüpün kalınlığı bu değil. Boydan sona olan kısmında kalınlık sanırım 1 mm kadardır.

Tüpün ağzından çapı ölçmeye çalıştım 340 mm gibi bir değer çıkıyor.

Mehmet bey, ikincil aynayı tutan parçalar 1 mm kalınlığında, ve 15 mm derinliğinde. İzdüşüm çapını anlayabildiysem sanırım bu parçanın tüpün ağzından uzaklığını vermek gerecek o da 90 mm aşağıda duruyor.

Aslında dediğiniz gibi belli bir açıklığa ulaşmaktansa ayarlanabilir açıklık daha iyi iş görecektir. Bunu kendi imkanlarımla yapmam pek olası olmayabilir, en iyisi istediğim şeyi ölçüleriyle bulup yaptırmak olacak. Maskenin tüpe oturması için hassas ölçüleri de herhalde tüp kapağını göstermekle halledilir.
#26509
Aslında iş çok kolay ancak sizinde belirttiğiniz gibi buradan zor ve aramızdaki mesafe oldukça uzak...sizin için fazla birşey yapamadığım için üzgünüm.
burada kasstedilen izdüşüm bir objenin üstten teknik çizim görüntüsüdür diyebiliriz...buda teleskopunuzun ikinci aynasının bulunduğu mekanizmanın ki bu merkezdedir teleskopunuzun ön tarafına bir kağıt koyarsak eğer onun üzerinde oluşturduğu biçimdir...tıpkı elimizi bir kağıdın üstüne koyup kalemle çizmek gibi...:-)
umarım anlatabildim...
Ancak sizi burada tanıdığım kadarıyla titiz bir insansınız...kabaca yapılan şeylerin sizi ne kadar tatmin edeceği konusunda şüpheliyim...

not: ölçülerin doğru olabilmesi için basit de olsa kumpasa ihiyaç var. cetvel doğru sonuç vermez.

Kolaygelsin dileklerimle...

Sevgi ve Saygılar
#26521
Onur bey, ölçüsü gerekenleri abarttık galiba. Çok hassas ölçü şart değil.
. Tüpün dış çapı
. Birincil ayna çapı
. İkincil ayna çapı
Maskeye açılacak üçgen yada dairesel deliklerin dış kenarları; optik tüp kenarından en az 20 mm. içeride olmalı. Ancak en azından 5mm. birincil ayna kenarından da içeride kalmalıdır. Deliklerin iç kenarı da ikincil ayna çeperlerinden en az 10mm uzakta olmalı.

Resim
#26538
Onur ve Mehmet Bey sizlere teşekkür ederim (soru ve cevap) benim açımdan verimli bir araştırma oldu.

Mehmet Bey lütfen beni yanlış anlamayınız... olasılıkları düşünmenin abartı olduğu fikrine katılmıyorum.
Eğer bütün olasılıklar düşünülmeseydi sonuca ulaşılamazdı...veya tesadüf olurdu diye düşünüyorum.

Sevgi ve Saygılarımla