Teleskop kullanımı, bakımı ile ilgili sorular ve cevaplar... Teleskop dizaynları, parçaları, çalışma prensipleri ve genel bilgi paylaşımı bölümü...
gönderen Mustafa Sina Karaoglu
#1765
Merhaba arkadaslar. Teleskop almak isteyen bircok kişi var. Herkesden sorular geliyor foruma. işinize yarayacagını düşünerek bu konuyu açtım.

Doğru Teleskop Seçimi

İyi bir teleskop seçimi için hayat tarzınızı ve astronomideki hedeflerinizi gözönünde bulundurmalısınız. Aynı araba satın alıyormuşsunuz gibi düşünün, bir dağ evinde yaşıyorsanız son derece pahalı ferrari marka araba pek işinize yaramayacaktır. Teleskop seçimindeki önemli noktalara beraber bir göz atalım.

Büyütme Gücünü Unutun! Önemli Olan Açıklıktır.

Bir teleskobun en önemli özelliği büyütme gücü değil, ışık toplama kapasitesidir. Işık toplama kapasitesi ise teleskobunuzun birincil aynasının ya da merceğinin çapına (açıklığına) bağlıdır. Ne kadar çok ışık varsa o kadar iyi görürsünüz.

Teleskop reklamlarında sıkça kullanılan "450 kez büyütür!" gibi sloganlara aldanmayınız, reklamı bu şekilde yapılan teleskoplar genelde ikinci kalitedir. Büyütme gücü oküler dediğimiz parçalarla rahatlıkla değiştirilebilir Önemli olan bir gök cismini büyük görmek değil net görmektir.

Ne Kadar Büyük Bir Teleskoba İhtiyacınız Var?

60mm-70mm mercekli ya da 3" aynalı : Ay'ın kraterlerini , Satürn'ün halkalarını ve Jüpiter'in dört parlak uydusunu rahatlıkla görebilirsiniz.

80mm-90mm mercekli ya da 4.5",6" aynalı : Ay ve gezegenler üzerinde daha fazla ayrıntı gösterir. Parlak bulutsular ve yıldız kümeleri gözlemlenebilir.

8" ve üstü : Işık kirliliğinden uzak karanlık bir bölgeden sönük kümeler, bulutsular ve galaksiler görülebilir.

Büyük teleskoplar hepimiz için oldukça çekici olsalarda kullanımları küçük teleskoplara göre daha zordur. Teleskop alırken ağırlığınıda hesaba katmalısınız. Teleskobunuz onu kaldırıp arka bahçeye ya da balkona taşıyabileceğiniz ölçüde hafif olmalı ve evinizde yer kaplamamalı.

Gözlem Yeriniz Ne Kadar Uygun?

Büyük teleskoplar daha fazla gökcismi gösterir, fakat daha ağırdırlar ve taşınması çoğu zaman problem olur. Montajı ve ayarlarıda daha fazla zaman alabilir. Eğer karanlık bir bölgede oturuyorsanız ve arkabahçenizde gözlem yapacaksanız büyük bir teleskop tercih edebilirsiniz. Şehirde yaşayanların ise arabalarının bagajına sığabilecek hafif bir teleskop satın almaları önerilir.

Bizim Önerimiz

Teleskop alarak astronomiye adım atmak isteyen amatörlere önerimiz 90mm ve altı teleskopları tercih etmeleri yönündedir. Böylece teleskobunuzu daha rahat hareket ettirebilir ve gökyüzünü kısa bir zamanda keşfedebilirsiniz. Unutmayın ,en iyi teleskop en sık kullanılandır.


* Teleskop türlerini 3 ana grup altında toplayabiliriz :

1. Mercekli Teleskoplar : Bu türde uzun bir tüp içindeki mercekten geçen ışık, göz merceğine gelir.

Resim
Resim

Avantajları

- Dizaynı basit olduğu için kullanımı kolay ve güvenilirdir.
- Çok az bakım yapmak gerekir.
- Büyük objektif açıklı olanları ile ay, gezegen ve çift yıldız gözlemleri mükemmeldir.
- İkinci bir ayna olmadığı için görüntü kalitesi oldukça iyidir.
- Uzak yeryüzü cisimlerini gözlemek için idealdir.
- Optik tüp olduğu için hava akımları en aza indirilmiştir. Bu nedenle hava akımlarından dolayı görüntünün etkilenmesi engellenmiştir.
- Renk düzeltmesi akromatik mercekli olanlarda iyi, apokramatik veya fluorit olanlarda çok iyidir.

Dezavantajları

- Tüm teleskop türleri arasında objektif açıklığı arttıkça fiyatı en çok pahalı olan türdür.
- Diğer teleskop türlerinin açıklıklarına eşdeğer açıklıktaki mercekli teleskop daha ağır, daha uzun ve daha büyüktür.

2. Aynalı Teleskoplar : Bunlarda kendi aralarında ikiye ayrılır.

a. Newtonian Türü : Newtonian türü teleskoplar ışığı toplayan ve ikinci bir düz aynaya odaklayan bir çukur aynaya sahiptirler. İkinci ayna ise görüntüyü ana tübün dışına açılan bir penceredeki göz merceğine yansıtır.

b. Cassegrain Türü : Bu tür teleskoplar büyük bir küresel veya parabolid çukur ayna ile hiperbolid tümsek bir ikinci aynadan oluşur. Gelen ışınlar önce çukur ayna tarafından toplanır ve ikinci aynaya yansıtılır. Bu aynadan yansıyan ışınlar ise birinci aynanın merkez bölgesindeki delikten geçerek gözmerceğine odaklanır.

Resim

Avantajları

- Diğer teleskop türleri ile karşılaştırıldığında objektif açıklığının her cm'si en düşük fiyata imal edilir.
- Odak uzaklığı 1m 'ye kadar olanlar kolaylıkla taşınabilir.
- Ay ve gezegen gözlemleri için idealdir.
- Derin uzay cisimlerini gözlemek içinde idealdir.
- Optik sapınçları az olduğu için oldukça parlak bir görüntüvermektedirler.

Dezavantajları

- Diğer türlerden daha hassas oldukları için daha çok bakım gerektirirler.
- Yeryüzü cisimlerini gözlemek için uygun değildir.
- Açık optik tüp dizaynı hava akımlarının görüntüyü etkilemesine sebep olur. Hava ile olan bu temas aynanın sırını bozar ve teleskobun gücünü azaltır.
- İkinci aynaları sebebiyle, mercekli teleskoplardan daha fazla ışık kaybına neden olurlar.

3. Hem aynalı Hem mercekli (Katadioptrik) teleskoplar : Bunlarda kendi aralarında üçe ayrılır.

a. Schmidt-Cassegrain Türü : Bu tür teleskoplarda ışık ince bir Schmidt düzeltici mercekten geçerek gelir. Daha sonra küresel çukur aynaya çarparak tekrar geri yansır. Yansıyan bu ışınlar birinci aynanın göbeğindeki delikten geçerek gözmerceğinde odaklanırlar. Bu tür teleskoplar teleskop türleri içinde en modern olanlarıdır.

b. Maksutov-Cassegrain Türü : Bu tür genel olarak Schmidt-Cassegrain teleskoplara benzer. Bu tür teleskoplarda bir tarafı iç bükey bir tarafı dış bükey olan ince bir düzeltici mercek kullanılır. İkinci ayna, merceğin merkez bölgesi aluminyum kaplanarak oluşturulur.

c. Schmid-Newtonian Türü : Bu tür teleskoplar diğerlerine benzemekle birlikte; bunlarda Newtonian aynaları ve Schmidt düzeltici mercekleri kullanılmıştır. Daha çok sönük uzay cisimlerini gözlemek için kullanılırlar.

Resim

Avantajları

- Tüm teleskop türleri içinde en iyi olandır. Diğer türlerin, tüm optik dezavantajlarını ortadan kaldırırken, tüm avantajlarını birleştirir.
-Derin uzay cisimlerinin gözlemi ve fotoğraf çekimi için çok uygundur.
- Yeryüzü gözlemi ve fotoğraf çekimi içinde uygundur.
- Ay, gezegen ve çift yıldız gözlemleri için uygundurlar.

- Geniş bir alan üzerindeki keskin ve net görüntüye sahip optiği çok iyidir.
- Kapalı tüp dizaynından dolayı hava akımları tüp içine giremez.
- Rahat taşınabilen, dayanıklı ve masrafsızdırlar.
- Teleskop türleri içinde en iyi odaklama yeteneğine sahip olan türdür.

Dezavantajları

- Pahalıdırlar.
- İkinci aynaları sebebiyle, mercekli teleskoplardan daha fazla ışık kaybına neden olurlar

Not: Yazı tamamen alıntıdır. (bkz: http://www.astrofotograf.com)
Kullanıcı avatarı
gönderen Tahir Şaban
#1766
Merhaba Sina Bey,

Yolladığınız açıklamalar gerçekten teleskop alacak arkadaşlar için çok yararlı. Yazdıklarınız arasında katılmadığım tek bir nokta var:
sina karaoglu yazdı:...Teleskop alarak astronomiye adım atmak isteyen amatörlere önerimiz 90mm ve altı teleskopları tercih etmeleri yönündedir. Böylece teleskobunuzu daha rahat hareket ettirebilir ve gökyüzünü kısa bir zamanda keşfedebilirsiniz. Unutmayın ,en iyi teleskop en sık kullanılandır.


Arkadaşların çoğu büyük şehirlerde yaşıyor, dolayısıyla 90mm lik bir teleskop gözlem için hala oldukça küçük kalacaktır (fotoğrafçılık için OK). Özellikle astronomiye yeni başlayan birisi için en önemli şey gördüğü cisimlerin mümkün olduğunca parlak olması. Dolayısıyla özellikle şehirlerden bakılacaksa daha büyük bir açıklık seçmede bence fayda var. Elbette ağırlık olarak taşıyabileceğimiz bir teleskop seçmeliyiz, bu çok doğru ama bazen daha küçük bir teleskop daha büyük bir teleskoptan daha ağır olabiliyor da! Dolayısıyla teleskopun ağırlığına bence açıklığından bağımsız bakmak gerekir. Sonuç olarak teleskopun gözlem için bir yere taşınması söz konusu ise önemli olan "ağırlığı beni gözlemden uzak tutacak mı ?" ve "kurumu ne kadar zor?" sorularının cevabı.
Bir diğer nokta da 90mm lik teleskopların çoğunun alış veriş merkezlerinde astronomiden 0 anlayan kişiler tarafından satılan kalitesiz ürünlerden olması. Hepsi böyle değil ama çoğu bu gruba giriyor. Astronomiye yeni başlayan bir arkadaşı en çok soğutacak olan o 80-90mm den daha ziyade bulanık bir optik, titreyen mekanik ve kalitesiz göz mercekleri olacak korkarım. Bu nedenle imkanlar şu anda müsait değilse biraz daha para biriktirip, konuyu araştırıp gerçekten kullanılabilecek kaliteli bir ürün almak da önemli bir nokta bence (bir diğer yol teleskopu kendi yapmak).
sina karaoglu yazdı: 3. Hem aynalı Hem mercekli (Katadioptrik) teleskoplar
...
- Tüm teleskop türleri içinde en iyi olandır. Diğer türlerin, tüm optik dezavantajlarını ortadan kaldırırken, tüm avantajlarını birleştirir.
....
- Geniş bir alan üzerindeki keskin ve net görüntüye sahip optiği çok iyidir.
....
- Teleskop türleri içinde en iyi odaklama yeteneğine sahip olan türdür.
....


Yukarıdaki cümlelere de katılamayacağım. Katadioptrik teleskopların tasarım olarak böyle üstün bir özellikleri yok, bunu görmek için bu tür teleskopların modülasyon transfer fonksyonlarına bakmak yeterli.
Bir teleskopun tasarımı tarafından belirlenen performansına erişebilmesi de o teleskopu yapan firmanın hedefine ve/veya kişinin kabiliyetine bağlı.
Özellikle Maksutov'lar hakkında bir "üstün kaliteli" yargısı yaygın, ama bu sanının kaynağı bu tür teleskopları sırf küresel yüzeylerle belli bir kalitede üretebilmenin kolaylığından kaynaklanıyor. Dolayısıyla bir Maksutov daha ziyade teorik performansına erişebiliyor. Küresel bir yüzey üretmek çok kolaydır, dolayısıyla burada parabolik ve hele hiperbolik bir yüzeye kıyasla yanlış yapılacak çok daha az şey var. Buna rağmen Maksutov-Cassegrain'lerin çoğunda asıl ayna ikincil ayna tarafından 35% den fazla örtülmektedir ve bunun kontrast üzerinde göz ardı edilemeyecek kadar bariz bir etkisi var. Benim eskiden iyi 1/6 lamda kalitesinde 6" lik bir Intes Mk-67 Maksutov'um vardı ama 5" Astro Physics teleskopum gelince ikisini yan yana kurup Mars'a ve Jüpiter'e baktığımda apokromatik mercekli teleskop Maksutov'dan çok daha kaliteli bir görüntü verdiğini gördüm (1 inch daha az açıklık olmasına rağmen).

Tanıttığınız teleskop türleri arasında Newtonian grubuna girmekle beraber bahsedilmeyen ve bence özellikle maddi imkanların sınırlı olduğu durumlarda çok yararlı olan bir teleskop türü daha var: "Dobsonian"

Resim

John Dobson bu tür teleskopları geçen asrın 70li yıllarında "San Fransisco kaldırım astronomları" (S.F. sidewalk astronomers) grubuyla tanıtmaya başladı. İlk yaptığı teleskoplar tamamen artık maddelerden üretilmişti. O zamandan bugüne epey evrim geçiren bu teleskop türü son birkaç senede çok uygun fiyatlara seri üretilmektedir.

Bu teleskopun Newtonian için söylenenlerin dışında bir mahsuru var: Bununla fotoğraf çekmek imkansız değilse de epey zor. Teleskopu normal olarak elden itmek gerekiyor. Ama bunun dışında saklı bir avantajı var: Çok basit olduğu için, fiyatının çoğunu optiği tutuyor. Dolayısıyla belli bir bütçeye alınabilecek en büyük açıklık bununla mümkün, üstelik telleskopun kurumu ve kullanımı da son derece kolay. Yazımı Sina hanımın dediği çok doğru bir cümleyi tekrar ederek bitirmek istiyorum: Teleskopun açıklığı en önemli özelliğidir!
Kullanıcı avatarı
gönderen Salih Dinçer
#4535
Merhaba,

Casegerian, Dobson, Maksutov vb....

Kolaya mı kaçıyorum bilmiyorum! Aslında internette araştırıp karşılıklarını bulabilirim. Hatta bu forumda tanımları da yapılmış olabilir. Teleskoplar ile ilgili bu ve benzeri ifadeleri açıklayabilir misiniz? Sanırım Newton gibi teleskop tasarımlarını bulan kişilerin isimleri ama emin değilim karıştırıyor olabilirim. Aydınlatırsanız sevinirim.

Teşekkürler...
En son Salih Dinçer tarafından 09 Eyl 2007, 23:05 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kere düzenlendi.
gönderen Mustafa Özkan
#4777
1) Casegerian olarak arattığımda birşey çıkmadı ama teleskoplarla ilgili olarak Cassgrain reflektörü diye birşey buldum, yanlış yazmış olmayasınız?

İlk olarak Laurent Cassegrain tarafından 1672'de yapılmış. Cassgrain reflektörü iki kombine aynadan oluşuyormuş. Bunlardan ilki konkav ikincisi konveksmiş ve asal eksenleri çakışıkmış.

Resim

Ayrıntılı bilgi için ingilizce vikipedi sayfası http://en.wikipedia.org/wiki/Cassegrain_telescope

2) Dobson (Dobsonian diyeyim hatta) teleskopları ise epey büyük teleskoplar. Ancak düşük maliyeti sayesinde amatörler tarafından çok tutuluyorlarmış.

Resim

http://en.wikipedia.org/wiki/Dobsonian_telescope

Pek yardımcı olamadım sanırım ama en azından linklere bakarak ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. İyi günler.
Kullanıcı avatarı
gönderen semih çakmak
#4900
Optik teleskoplar, iki temel parçadan oluşur. Birinci parça, ışığı toplamaya yarayan objektiftir. Objektif, mercek ya da ayna olabilir. İkincisi ise, göz merceği ya da oküler olarak adlandırılan mercek takımıdır. Mercekli teleskoplar, ilk kullanılan teleskoplardır. Günümüzde de küçük çaplı teleskoplar genellikle merceklidir. Mercekli teleskoplarda, farklı dalga boylarındaki ışığın kırılarak renklerine ayrışmaması için, objektifte birleştirilmiş iki mercek kullanılır. Bu mercekler ayrıca, istenmeyen yansımaları azaltmak ve ışık geçirgenliğini artırmak amacıyla çeşitli malzemelerle kaplanır.

Aynalı teleskoplar ise kendi içlerinde iki ana gruba ayrılabilir: Newton tipi, Cassegrain tipi. Newton tipi teleskoplarda, ana aynadan yansıyan ışık, ikinci, düz bir diyagonal aynaya, oradan da teleskop tüpünün dışarısındaki göz merceğine yansıtılır. Cassegrain teleskoplarda ise, ana aynadan yansıyan görüntü, ikinci bir dışbükey aynaya, oradan da ana aynanın ortasındaki bir delikten göz merceğine yansıtılır. Newton tipi teleskopların fiyatları, Cassegrain teleskoplara oranla daha düşüktür. Ancak, Cassegrain teleskoplar, hem daha kısa olduklarından daha az yer kaplarlar, hem de daha kolay taşınırlar.

Bir teleskop çeşidi daha vardır ki, bu, aynalı teleskoplarla mercekli teleskopların bir tür birleşimi olarak kabul edilebilir. Bunlara verilebilecek en iyi örnekler, Schmidt-Cassegrain ve Maksutov-Cassegrain teleskoplardır. Bu teleskoplarda ışık önce mercekten sonra da aynadan büküldüğü için teleskopun tüpünün boyu daha kısadır. Bu teleskoplar, ötekilerine göre daha pahalıdır.
Kullanıcı avatarı
gönderen semih çakmak
#4904
* Teleskop türlerini 3 ana grup altında toplayabiliriz :

1. Mercekli Teleskoplar : Bu türde uzun bir tüp içindeki mercekten geçen ışık, göz merceğine gelir.

Avantajları

- Dizaynı basit olduğu için kullanımı kolay ve güvenilirdir.
- Çok az bakım yapmak gerekir.
- Büyük objektif açıklı olanları ile ay, gezegen ve çift yıldız gözlemleri mükemmeldir.
- İkinci bir ayna olmadığı için görüntü kalitesi oldukça iyidir.
- Uzak yeryüzü cisimlerini gözlemek için idealdir.
- Optik tüp olduğu için hava akımları en aza indirilmiştir. Bu nedenle hava akımlarından dolayı görüntünün etkilenmesi engellenmiştir.
- Renk düzeltmesi akromatik mercekli olanlarda iyi, apokramatik veya fluorit olanlarda çok iyidir.

Dezavantajları

- Tüm teleskop türleri arasında objektif açıklığı arttıkça fiyatı en çok pahalı olan türdür.
- Diğer teleskop türlerinin açıklıklarına eşdeğer açıklıktaki mercekli teleskop daha ağır, daha uzun ve daha büyüktür.


2. Aynalı Teleskoplar : Bunlarda kendi aralarında ikiye ayrılır.
a. Newtonian Türü : Newtonian türü teleskoplar ışığı toplayan ve ikinci bir düz aynaya odaklayan bir çukur aynaya sahiptirler. İkinci ayna ise görüntüyü ana tübün dışına açılan bir penceredeki göz merceğine yansıtır.

b. Cassegrain Türü : Bu tür teleskoplar büyük bir küresel veya parabolid çukur ayna ile hiperbolid tümsek bir ikinci aynadan oluşur. Gelen ışınlar önce çukur ayna tarafından toplanır ve ikinci aynaya yansıtılır. Bu aynadan yansıyan ışınlar ise birinci aynanın merkez bölgesindeki delikten geçerek gözmerceğine odaklanır.

Avantajları

- Diğer teleskop türleri ile karşılaştırıldığında objektif açıklığının her cm'si en düşük fiyata imal edilir.
- Odak uzaklığı 1m 'ye kadar olanlar kolaylıkla taşınabilir.
- Ay ve gezegen gözlemleri için idealdir.
- Derin uzay cisimlerini gözlemek içinde idealdir.
- Optik sapınçları az olduğu için oldukça parlak bir görüntüvermektedirler.

Dezavantajları

- Diğer türlerden daha hassas oldukları için daha çok bakım gerektirirler.
- Yeryüzü cisimlerini gözlemek için uygun değildir.
- Açık optik tüp dizaynı hava akımlarının görüntüyü etkilemesine sebep olur. Hava ile olan bu temas aynanın sırını bozar ve teleskobun gücünü azaltır.
- İkinci aynaları sebebiyle, mercekli teleskoplardan daha fazla ışık kaybına neden olurlar.

Resim



3. Hem aynalı Hem mercekli (Katadioptrik) teleskoplar : Bunlarda kendi aralarında üçe ayrılır.

a. Schmidt-Cassegrain Türü : Bu tür teleskoplarda ışık ince bir Schmidt düzeltici mercekten geçerek gelir. Daha sonra küresel çukur aynaya çarparak tekrar geri yansır. Yansıyan bu ışınlar birinci aynanın göbeğindeki delikten geçerek gözmerceğinde odaklanırlar. Bu tür teleskoplar teleskop türleri içinde en modern olanlarıdır.

b. Maksutov-Cassegrain Türü : Bu tür genel olarak Schmidt-Cassegrain teleskoplara benzer. Bu tür teleskoplarda bir tarafı iç bükey bir tarafı dış bükey olan ince bir düzeltici mercek kullanılır. İkinci ayna, merceğin merkez bölgesi aluminyum kaplanarak oluşturulur.

c. Schmid-Newtonian Türü : Bu tür teleskoplar diğerlerine benzemekle birlikte; bunlarda Newtonian aynaları ve Schmidt düzeltici mercekleri kullanılmıştır. Daha çok sönük uzay cisimlerini gözlemek için kullanılırlar.

Avantajları

- Tüm teleskop türleri içinde en iyi olandır. Diğer türlerin, tüm optik dezavantajlarını ortadan kaldırırken, tüm avantajlarını birleştirir.
-Derin uzay cisimlerinin gözlemi ve fotoğraf çekimi için çok uygundur.
- Yeryüzü gözlemi ve fotoğraf çekimi içinde uygundur.
- Ay, gezegen ve çift yıldız gözlemleri için uygundurlar.

- Geniş bir alan üzerindeki keskin ve net görüntüye sahip optiği çok iyidir.
- Kapalı tüp dizaynından dolayı hava akımları tüp içine giremez.
- Rahat taşınabilen, dayanıklı ve masrafsızdırlar.
- Teleskop türleri içinde en iyi odaklama yeteneğine sahip olan türdür.

Dezavantajları

- Pahalıdırlar.
- İkinci aynaları sebebiyle, mercekli teleskoplardan daha fazla ışık kaybına neden olurlar

Resim


bir de www.akat.org da buna benzer bilgiler vardı fakat ben siteyi açamadım...

saygılar:)
Kullanıcı avatarı
gönderen Salih Dinçer
#4920
Teşekkür ederim ama benim kafam karıştı. Yani bilgiler yeterli ama çeşit çok bol olduğu için karıştırıyorum. Kapasite meselesi...:)

O yüzden bir resim bin söze bedelmiş ya:

A-DIOPTRICS REFLECTORS:
1.Non-achromatic
Resim
2.Achromatic
Resim
3.Apochromatic
Resim

CATOPTRICS REFLECTORS:
1.Newtonian
Resim
2.Gregorian
Resim
3.Classical Cassegrain
Resim
4.Nasmyth-Kirkham
Resim

C-COMBINED LENS-MIRROR SYSTEMS (CATADIOPTRICS):
1.Maksutov-Cassegrain
Resim
2.Schmidt camera
Resim
3.Schmidt-Newton telescope
Resim
4.Schmidt-Cassegrain telescope
Resim

Başarılar...
Kullanıcı avatarı
gönderen semih çakmak
#4922
evet resimler güzel desteklemiş :D
burada da teleskoplara genel bir bakış var
http://www.kalfaoglu.com/rehber.html
En son semih çakmak tarafından 11 Ara 2007, 20:32 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kere düzenlendi.
Kullanıcı avatarı
gönderen Salih Dinçer
#5838
Teleskoplar insan gözünden daha fazla ışık toplayabilen araçlardır. Daha ışık daha iyi görme, daha fazla ayrıntıyı yakalayabilme, daha uzağı seçebilme demektir. Temelde 2 tip optik teleskop vardır: Işığı mercekler aracılığı ile toplayıp bir noktaya odaklayan 'mercekli teleskoplar'. Aynı işlemi bir çukur ayna aracılığı ile yaparak ışığı bir noktaya odaklayan 'aynalı teleskoplar'. Galileo'nun teleskopu mercekli, Newton'un teleskopu ise aynalı türden idi.

_________________________Resim

Mercek kullanılarak yapılan teleskoplarda yıldız veya gökcisminin görüntüsü odak noktasında oluşur. Bu yoğunlaşmış görüntüyü gözümüze ulaştırmak ve bir miktar büyütmek için de 'göz merceği' denilen ikinci bir mercekli sistem vardır. Mercekli teleskoplar, farklı renkleri farklı noktalarda odaklarlar. Bu bozulma kısmen düzeltilebilirse de, belli bir ölçünün üzerinde mercekler yapmanın pratik güçlükleri vardır. Dünya gözlemevlerindeki büyük teleskoplar daha çok aynalıdırlar. Teleskopların başlıca işlevleri, görüntüyü daha parlak hale getirmek, daha fazla ayrıntıyı görünür hale getirmek ve büyütmek olarak özetlenebilir. Büyük mercekler veya aynalar daha geniş alanları nedeni ile daha fazla ışığı bir araya getirir, daha parlak görüntü sağlar. Daha geniş çapı olan bir merceğin çözme gücü de daha fazladır. Çözme gücüne Açısal Ayrılabilirlik denir ve ışığın dalga boyunun teleskop çapına oranı ile belirlenir. Çap büyüdükçe görülebilen ayrıntı de artar. Teleskopun büyütmesi ise, mercek veya ayna odak uzaklığının göz merceği odak uzaklığına oranı ile ile belirlenir. Ancak, görüntüyü belli bir sınırın üzerinde büyütmek olanaksızdır.

_________________________Resim

Aynalı teleskopların, kullandıkları geometrik ayrıntılar bakımından bir kaç türü vardır. Bunların en yaygın 4 şekli sırasıyla; Newton türü odağı olanlar, Birincil odağı (yansıtmasız) olanlar, Cassegrain türü odağı olanlar, Coude (hareketsiz) odağı olanlardır. Newton türü teleskoplar amatör astronomlar arasında çok popülerdir. Araştırma teleskopları daha çok diğer 3 türden olanlardır. Birincil odağı olanlar, büyük yapılardır. Astronomun odağa girmesi, ayarlama ve kayıt sistemlerini orada ayarlaması gerekir. Bu amaçla, odak civarına bir kafes yapılır. Cassegrain türü teleskoplarda aynanın ortasından bir delik delinmiş ve ikincil bir ayna ile görüntü bu delikten dışarıya alınmıştır. Ağır fakat sıkı paketlenmiş küçük boyutlu gözlem araçları, teleskopun dengesini bozmadan buraya yerleştirilebilir. Büyük boyutlu ve teleskopa takılamayacak ağır ekipmanlar için düşünülen Coude odaklı sistemlerde, teleskopa düşen ışık bir dizi dirsekli yansıma ile teleskopta sabit duran aletlere ulaştırılır.Amatör ve profesyonellerin çok kullandıkları bir başka tür teleskop daha vardır: Schmidt türü teleskop. Bu tür teleskoplarda ayna küreseldir. Aslında küresel ayna ışığı iyi odaklayamaz. Ancak, kullanılan bir düzeltici cam plaka ile bu giderilir. Burada ışık; küresel bozulmayı giderecek ve bütün ışığın odakta toplanmasına yetecek kadar kırılır. Düzeltme plakası geniş bir gökyüzü bölgesinden görüntü almayı sağlar. Böylece, az sayıda poz alarak, geniş bölgeler, oldukça iyi bir büyütme ile fotoğraflanabilir. Schmidt teleskopların en önemli kullanım alanı da gökyüzü fotoğraflamasıdır.

_________________________Resim

1980'lere kadar, ayna yapım teknolojilerindeki sınırlamalar nedeni ile 5-6 metre civarındaki ayna çapı sınırı aşılamamıştı. Bilgisayar ve malzeme teknolojilerindeki gelişmeler bu sınırın aşılmasına olanak vermiştir. Yeni teleskop tasarımlarında ayna çapı sınırı da aşılmıştır. Teleskop ayna çapları 10 metreye ulaşmıştır. Bu aynalar tek bir parçadan değil bilgisayar kontrollü olarak yönlendirilebilen, genellikle altıgen parçalardan yapılmıştır. Bu parçalı optik diye isimlendirilen uygulamaya da olanak vermekte, tek bir büyük aynanın parçaları olacak şekilde ayarlanan altıgen parçalar, atmosferdeki, bozucu etkilere karşı da aynı sistem içinde düzeltilebilmektedirler. Bu türden ilk teleskop olan Keck-1 ABD'nin Hawai adasında 1995'te tamamlanmıştır. Türkiye'de 1995'e kadar en büyük optik teleskop, Ege Üniversitesi Rasathanesindeki 60 cm çaplı aynalı teleskoptu. Diğer bazı üniversitelerimizde de buna yakın veya daha küçük çaplı teleskoplar vardı. Bu tarihte TÜBİTAK'ın girişimi ile 150 cm çapında bir teleskopa sahip olan Ulusal Gözlemevi Enstitüsü kuruldu. Ulusal Gözlemevi'nin, uzunca bir yer arama çalışması sonunda, Antalya'nın batısındaki Bey Dağları üzerinde 2500 metre yükseklikteki Bakırlıtepe'ye kurulmasına karar verildi. Gözlemevi açılışı Eylül 1997'de yapıldı. Türk astronomlar da dünya bilimine katkı yarışına bu yeni ve iyi donanımlı teleskopları ile katılacaklardır.

_________________________Resim

Teleskopla gözlemler çıplak göze kıyasla gökyüzünü inceleme ve anlamada çok yardımcı olmuştur. Ancak, atmosfer ışığa geçirgen olmakla birlikte, içindeki su buharı, toz, duman vs..., görme koşullarını olumsuz şekilde engeller. Atmosferdeki hava akımları, sıcaklık farkları, yeryüzünde özellikle büyük şehirlerde giderek artan ışık kirlenmesi olayları, yeryüzünden gözlemleri sınırlamaktadır. Atmosferin etkilerinden bütünü ile kurtularak yapılacak gözlemlerin değeri eskiden beri bilinmektedir. Bu hedefe 1990 yılında yörüngesine yerleştirilen Hubble Uzay Teleskopu ile ulaşılmıştır. Bu teleskop, ulaştığı çözümleme gücü ve görüntülerindeki temizlik ile, astronominin her dalında yeni dönemler başlatmıştır

Görebildiğimiz Evren'in boyutlarını 4-5 kez büyütmüş olan Hubble Uzay Teleskopunu takiben ikinci kuşak ve daha gelişmiş bir uzay teleskopunun hazırlıklarına başlanmıştır. Yeryüzünde mevcut optik teleskopların gücünü arttırma yönünde de çalışmalar sürmektedir.

Kaynak: Evren - Bilim Teknik Serisi 1 (Perspektif Multimedya)
Kullanıcı avatarı
gönderen Mehmet Koyuncu
#21232
Mercekli ( refractor ) teleskoplar:

Avantajları:
1. Bakım istemezler. Kolay kolay bozulmazlar.
2. Teleskop içi hava akımları nedeniyle (newton teleskoplarda görülen) görüntü dalgalanmaları olmaz. Sıcak yaz günlerinde, ufuk hizasında görülen, zaman zaman serap görmemize neden olan hava kaynıyor görüntüsü olmaz. Dikkat! balkon-apartman ısı farklılıkları, bacaların ve atmosfer içi ısı dalgalanmalırı bu tür teleskoplarıda olumsuz etkiler.
3. Kolimasyon ayarı ( çok güçlü bir darbe almadıkça ) istemezler. Bu nedenle, farklı yerlerde gözlem için taşımalarda hemen kullanıma hazır durumdalar. Newton teleskoplar; en az 2 saat ortama uyum süresi gerektiriyor.
4. Oküler yuvaları, optik tüpün hemen arkasında olduğu için, gözlem yapılacak gök cismine doğrultma ve kaba takip newton tasarımlı teleskoplara göre daha kolaydır.
5. Gerektiğinde yer gözlemleri için 45 derece diagonal ile kullanılabilir.
6. Kompakt fotoğraf makinaları ile astronomi fotoğrafları çekmeye daha yatkındır. İkincil aynanın oluşturduğu karartılar ( özellikle çok kısık diyafram ile çekim yapıldığında )mercekli teleskopalarda olmaz.
7. Büyük odak uzaklığı olan göz mercekleri ile ( örneğin 40mm. oküler ) gözlem yapılırken ikincil aynanın sebep olduğu karaltılar görülmez. Büyük oküler ile geniş açı, küçük oküler ile dar açı gözlem yapmaya yatkınlar.
8. Mercekten geçen tüm ışık okülerden geçer ve kullanılabilirken, neredeyse tüm aynalı teleskoplarda, aynanın yansıttığı ışığın sadece bir kısmı etkin olarak kullanılabilmektedir. Diğer bir deyimle, mercekli teleskop; tasarımı nedeniyle, tüm aynalı teleskoplara göre daha yüksek bir optik verime sahiptir. Kontrast, aynalılara göre her zaman daha yüksektir. Gözmerceği odak uzaklığı büyüdükçe kontrast ve netlemede yayılma aynalılarda daha çabuk oluşuyor.

Dez avantajları:
1. Açıklık bazında maliyetleri daha yüksektir.
2. Boyları, odak uzunluğuna bağlı olarak, çok uzundur.
3. Aynalı teleskoplara göre daha ağır olurlar.
4. Mercekleri en uçta olduğundan, kolay erişilebiliyor. Bu nedenle kolayca kirlenip çizilebilirler.
#21296
Gökbilim'e yeni başlayan ve başlayacak olan arkadaşlarımızın Teleskop seçimi hakkında ve ne gibi hususlara dikkat etmeleri gerektiğini, ve ihtiyaçlarınız doğrultusunda kendinize nasıl bir Teleskop almalıyım ( kafanızdaki soru işaretlerine ) kesin çözüm!

aşağıdaki bilgilerde ayrıntısına ve tüm detaylarına kadar herşey anlatılmaktadır!

kendilerine yeni Teleskop alacak acemi bilgi sahibi olmayan benim gibi arkadaşlar sitedeki tüm tavsiyeleri mutlaka okusunlar!


http://www.zamandayolculuk.com/cetinbal ... koplar.htm


başta ben, özellikle hiç bir tecrübe sahibi değilim! sağolsunlar gökbilim sakinleri teleskop alma konusundada bir nebze yardımcı oldular :wink:
ama hala çok acemice ve tereddütler içerisindeydim ki son zamanlarda işin içinden çıkamaz oldum.
ve tam umudumu kaybetmişken bu ayrıntılı bilgilere ulaştım.
sonrada sizler ile paylaşma gereği duydum :P


daha önce verildiyse kusuruma bakmayın :oops:
Kullanıcı avatarı
gönderen Burak BİLGİLİ
#39795
Bilgiler güzel ağızla anlatılmış ;fakat başlıklar koyu mavi forumun arka planı da siyah başlıklar pek belirgin değil.

Yazı için teşekkürler.
Kullanıcı avatarı
gönderen Onur Atılgan
#44739
Ramazan yazdı:Karar veremedim, aynalı bir teleskop mu alsam mercekli mi?
Aynalı teleskoplarda ne gibi bir bakım yapıldığını da anlamadım.
Aynalı teleskopta diğer teleskoplara ek olarak yapmanız gereken şeyler:

1- Kolimasyon
Ayna sıkı sıkı sabit değildir, dolayısıyla taşınırken, şiddetli sarsıntılar yaşarken ayna yuvadan oynar, dolayısıyla tam düz hale getirmeniz gerekir, buna kolimasyon denir. Gözmerceğini taktığınız yerden direkt aynayı görerek aynanın düz durup durmadığını kontrol edersiniz, bunun için bir aparat kullanmayabileceğiniz gibi çok hassas ayar için malzemeler de satılır. İlk defa kullanan biri için uğraştırıcı olsa da, bu işin nasıl yapılacağını öğrenen biri için 1 dakkalık iştir.

2- Soğutma
Tüp açık olduğu içi ayna soğurken ısınan hava tüp içinden geçerek çıkar, bu da tüp içi hava akımlarına neden olur, özellikle Ay ve gezegen gözlemlerinde ve fotoğrafçılıkta çok önemli sorunlar yaratır, bunu aşmak için önceden dışarda soğutmaya almak gerekir teleskobu, aynı şey diğer teleskoplar için de geçerli olsa da aynalılarda daha özen göstermeniz gerekir soğutmaya

3- Aynanın kirlenmesi
En önemli sorun. Öncelikle bu kaçınılmaz bir süreçtir aynanın kirlenecek olması, ne yaparsanız yapın bunun önüne geçemezsiniz, ancak elbette dikkatli kullanarak geciktirebilirsiniz. Aynanın tozlanması sürecini yavaşlatmak için elinizden geleni yapmalısınız, kullanmadığınız zamanlarda kapak kapatılmalı mesela, kışın kömür tüketimi nedeniyle oluşan pis havada mümkünse kullanmayın vs vs.

4- Aynanın yıkanması
Aynanın kirlenmesi bahsettiğim gibi kaçınılmaz olduğu için zamanla biriken toz aynayı kullanılmaz hale getirecektir, tabi bu öyle hemen olacak birşey değil, çok dert etmemek lazım (ben teleskobumu 5 yılda bir temizlemeyi düşünüyorum mesela, gidişat öyle görünüyor, öyle zırt pırt yıkanacak birşey değil), henüz ben de ayna temizliği yapmadığım için söyleyeceğim çok şey yok ama zamanı gelince bir şekilde öğrenip halledeceğiz elbette, çok mühim olacağını sanmıyorum.

Bunun dışında teleskop sırf aynalı olduğu için uğraşmanız gerekecek başka birşey olduğunu sanmıyorum. Örneğin hiç bahsedilmiyor aynalılar bakım gerektirir demek daha önplanda olduğu için ama Katadioptrik teleskoplarda da öndeki düzeltici mercek geceleri nemleniyor diye "dew heater" kullanmak gerekiyor, bizde (aynalı teleskop) o sorun daha az mevcut.
Günlük kazanç sitesi

https://byf.finance/img/LOGO.png Yatırım gü[…]

https://www.netsaweb.com/resources/uploads/logo/2[…]

Magento Destek Hizmeti

https://www.magento-tr.com/wp-content/uploads/201[…]

Twitter takipçi hilesi

http://retweethavuzu.org/rtlogoilk.png İnternet[…]