Güneş Sistemi, Gezegenler, Galaksiler (Gökadalar), Kuyrukluyıldızlar, Göktaşı yağmuru (Akanyıldızlar), Asteroitler. Çift yıldızlar, Değişen Yıldızlar, Yıldızların Evrimi.
Kullanıcı avatarı
gönderen Tahir Şaban
#4194
Merhaba,
Salih Dinçer yazdı:...Alfa Arabacı (Capalla) hakkında ne düşünüyorsunuz....
Capella? Hiç sanmıyorum. Kütlesi bir süpernova olmak için yetersiz.
Kullanıcı avatarı
gönderen Gülhan YAŞAR
#8466
Merhaba,

Öncelikle bu harika yazısı için Evren Bey'e çok teşekkürler. Gökbilim dergisindeki soru sayesinde okuduğum bu uzun yazı astronomi bilgimi bir kat daha arttırdı. Meğer zamanında patlayan bazı supernovalar Venus'ten bile parlak olabilmiş. Keşke önümüzdeki senelerde olsa da doya doya seyretsek (:

Benim sorum çıplak gözle bile gözüken bu büyük ve yakın süpernova patlamalarının gama ışınları dünyaya ulaşıyor mu? Ulaşıyorsa canlılara büyük zarar veriyor olmalı. Güneş rüzgarı ve ozon tabakası bu tehlikeli ışınları ne derece soğurabilir? Zararlı ışınlar patlamayı gördükten ne kadar süre sonra güneş sistemimize ulaşır? Acaba son yıllarda karşılaştığımız ozon tabakası deliği ve küresel ısınma yakın geçmişte patlayan bir supernovanın etkilerinden kaynaklanıyor olabilir mi?
Kullanıcı avatarı
gönderen Tahir Şaban
#8481
Merhaba Gülhan Bey,
Gülhan YAŞAR yazdı:...Benim sorum çıplak gözle bile gözüken bu büyük ve yakın süpernova patlamalarının gama ışınları dünyaya ulaşıyor mu? Ulaşıyorsa canlılara büyük zarar veriyor olmalı...
Evet, ulaşıyor ama bu aralar bize (ciddi) derecede zarar verebilecek kadar yakınlarda bir süpernova adayı yok Allahtan.
... Güneş rüzgarı ve ozon tabakası bu tehlikeli ışınları ne derece soğurabilir?
Birinci tehlike süpernovanın güneş etrafında güneş rüzgarı sayesinde oluşan kabarcığı delmesi (bu sıralar Voyager araçları bu bölgeden geçmekte). Bu 30 ışık yılı uzaktaki bir süpernova için 10 gün sonra olabilir. Bu durumda dünyamız korumasız kalabilir. Gelen hızlı parçalar ve ışınlar ozon tabakasını geçebilir. Bunları Sky&Telescope dergisinin Mart 2007 sayısındaki bir yazısından aldım. Bu sayıda konu üzerinde detaylı bir makale var.
Acaba son yıllarda karşılaştığımız ozon tabakası deliği ve küresel ısınma yakın geçmişte patlayan bir supernovanın etkilerinden kaynaklanıyor olabilir mi?
Hayır, bu tamamen "bizim" oluşturduğumuz bir problem. Atmosferdeki Flouro-chloro-... (kimyacı yok mu aramızda?) gazlarından ve diğer "sera" etkisi yapan gazlarından kaynaklanıyor. Son duyduğum kadarıyla delik alınan önlemler nedeniyle küçülmüş.

Dünyamız civarında oluşan güçlü bir süpernovanın kalıntıları (Demir-60 izotopu) olayın en son 2,8 milyon yıl önce meydana geldiğini gösteriyor (bak Sky&Telescope Mart 2007).
Kullanıcı avatarı
gönderen Muaz Erdem
#10028
selamunaleykum
Emre bey in daha once yolladığı resimde de görüldüğü gibi smanayolu galaksisinde güneş bir noktaysa artık benim sadece galaksideki görünümüm nedir:D
Kullanıcı avatarı
gönderen Muaz Erdem
#10029
Emre bey yazımdan sonra biraz daha inceledimde gerçekten tam net bilgiler vermişsiniz çok aydınlandım tarihlerle beraber verdiğiniz için yazıyı okurken sanki yaşamış gibi o dönemlerde yaşamış gibi hissettim kendimi paylaşım için teşekkürler.
gönderen tayfun uçar
#22156
Bir kaç gün önceki bir Nat Geo belgeselinde 10 bin ışık yılı mesafedeki bir süper nova patlamasının zararlı etkilerinin dünyada yaşamı büyük ölçüde sileceğinden bahsediyordu. Yine de insanlığın bir şekilde varlığını devam ettirebileceği söylendi. Geçmişte bunun olduğu ve okyanusun derinlerindeki canlılar hariç yaşamın sıfırlandığı anlaşılmış. Çok parlak ve ani bir ışık gökyüzünü dolduracak ve o sırada gökyüzüne bakanları muhtemelen kör edecekmiş. Sonra atmosferin yapısında değişiklik olacak, ozon tabakası tamamen yok olacak, pas renkli bulutlar oluşacak, güneşin mor ötesi işinları artık dünyaya ulaşak, galiba buzul çağına da girilecek, en önemlisi çok yaygın kanser vakaları ile insanlığın büyük bölümü de yok olacakmış. Neyseki bu mesafede riskli yıldız yokmuş (Oysa aslında bir kaç tane yok mu ?)
gönderen hakan tellioğlu
#37416
bu güzel bilgiler için çok teşekkürler herkese..
samanyolunda keşke net gözlemlenebilecek fakat zararsız bir süpernova olayı görebilsek.imkansız ama ne güzel olurdu şöyle gece balkonda çay içerken yukarda şölen izleyebilsek 8) .
acemi olduğumdan dolayı bilgi tarzında şeyler ekleyemeyeceğim.bilgi depolamaya devam.
saygılar.
Kullanıcı avatarı
gönderen Bora Boranlıoğlu
#71018
Emre Evren yazdı:Merhaba
Başlığı görünce güzel bir haber alacağımı düşündüm heheheh :lol:
Ama olsun, sevdiğim ve ilgi ile izlediğim bir konu.
Tahir abi çok güzel anlatmış bende bir link ile katkı yapayım.

http://www.gokbilim.com/forum/viewtopic.php?p=1156#1156

Daha önce forumda Samanyolundaki komşularımız olan dev yıldızlardan ilk hangisi elini çabuk tutarak süpernova oluşturabilir diye tartışmıştık. Bu aralar benimde favorilerim arasında (Paris Pişmiş Hocanın da anısına) Pismis 24 - 1 yıldız kümesindeki 100 güneş kütleli Wolf-Rayet ile Güney göklerindeki Carina takımyıldızındaki Eta-Carinae...
Yinede bir süre beklememiz gerekebilir.

Resim
Resim

Gökadamız samanyolunda gerçekleşen süpernova sıklığı geçen yıl haziranda yayımlanan Al-26 izotop ölçümlerine dayanan tahmin yöntemlerine göre Samanyolunda her 50 yılda bir süpernova gözlemlendiği belirlenmiş. Ama gökadamızın büyüklüğü ve yıldızlar arasında(Tahir Abinin bahsettiği) bulunan devasa H II ve H I bölgeleri ve toz yüzünden birçoğunu çıplak gözle izleyemiyoruz.

Bilindiği üzere çeşitli kollardan oluşan gökadamızın bize göre arka kısmında bulunan kolları ise Sagittarius yönünde bulunan gökada merkezindeki devasa toz ve gaz bulutları yüzünden hemen hemen perdelenmektedir. Karanlık gökyüzünde izlediğimiz samanyolu silueti ise çoğunlukla Sagittarius ve Perseus kollarından oluşmakta(bir parçada samanyolu merkezi)

Bulunduğumuz Orion kolunda ise Loop olarak adlandırılan içinde yıldızların bulunduğu devasa baloncuklardan Local Bubble (yerel Baloncuk) içinde bulunmaktayız. etrafımız ise aşağıda görüldüğü üzere adeta yıldızlar arası kalın gaz ve toz bulutları ile perdelenmiş durumdayız.

Resim

Loopların dışında ise aşağıdaki biraz daha geniş resimde görüldüğü gibi kalın gaz ve toz bulutları ile perdelenmiş durumdayız.

Resim

Ama yinede devasa bir gökada da yaşıyoruz ve sürprizlerle dolu bir gökada bizimkisi halen yıldız oluşumu (orion kompleksi , Rozette bulutu vs...) aktif devam ediyor ve etrafımızda bir sürü sıcak OB asasyonları ve ateşli Wolf-Rayet yıldızları varken ben 50 yıl daha beklemeden gün gözü ile parlak bir süpernova görebiliriz diye umuyorum.

Ama beklemem dersen sana diğer gökadaları önerebilirim Rochester Bilim akademisinin bu sitesi oldukça güncel ve hemen hemen her gün yeni bir süpernovanın haberi geliyor.
http://www.rochesterastronomy.org/SNIMAGES/

Bakalım Samanyolundaki süpernovanın haberini ne zaman duyacağız hep beraber görmek dileği ile...

Saygılarımla...

Emre Bey gerçekten güzel yazılmış bir bilgilendirme metni. Çok ilginç şeyler var. Teşekkürler.
Kullanıcı avatarı
gönderen Bora Boranlıoğlu
#71020
Emre Evren yazdı:Arkadaşlar ilk önce güneşimizin ve güneşe yakın(100 parsek kadar uzaklıktaki) birçok yıldızın(pollux, algol, sirrius vs..) gökada da bulunduğu konumdan öte ortak bir yanı olduğunu belirtmiştik, bu ortak nokta ise bu yıldızların genişliği yaklaşık olarak 300~400 ıy kadar olan ve içindeki gaz yoğunluğu çevresine göre 10 kat daha düşük (santimetre küpte 0,05 atom kadar !! ) küre biçimli birtür boşluk içinde yeralmalarıdır. Bu baloncuklar aslında o kadar seyrek atom içerirlerki Samanyolunun kollarındaki ortalama hacim başına düşen atom yoğunluğundan 100 hatta bazı yerlerde 1000 kat daha az yoğundur.(ideal vakum da diyebiliriz.)

Resim

Yerel Baloncuk (local Bubble) olarak adlandırılan bu galaktik kürenin ise hemen dışında diğer komşu yerel baloncukların sınırını oluşturan yoğun H I ve H II(iki defa iyonlaşmış hidrojen atomlarından oluşan gaz) bulutları ile çevrelenmiştir.

Komşu yerel baloncuklardan Loop I akrep ve yay takımyıldızları yönündeki komşu baloncuktur. Loop I 'in sınırında ise Yerel baloncuğun genişleyen dış katmanları ile Loop I in sınırındaki çarpışan sıcak iyonize gazlardan oluşmuş bir H II bariyeri bulunmaktadır.Loop I 'in en belirgin yapısı kuzey kutup mahmuzu(north Polar Spur) olarak adlandırılan bölge yerel baloncuğun 490 IY ötesinde bulunmaktadır. (North Polar Spur) 13 milyon yıl evvel Scorpius Centaurus assasyonlarındaki O ve B sınıfı yıldızların süpernovaları ve yıldız rüzgarlarının Loop I deki gazı sıkıştırmasıyla oluşmuştur. Loop I gökyüzünde 100 dereceden fazla bir alanı kaplamaktadır.

Ülker açık yıldızı kümesi ve öküz kümesini içine alan Loop II , daha uzaklardaki Perseus OB2 assasyonu ile uzun pozlu fotoğraflarda iz bırakanAvcı takımyıldızındaki meşhur Barnard İplikçiklerinin önündeki yerel komşu baloncuktur. Loop II de birsürü parlak ve sıcak O ve B yıldızları nedeniyle(ülker kümesi öküz kümesi vs..) genişlemekte ve Loop II nin sınırı ile yerel baloncuğun sınırı çarpışarak NGC 1333 gibi sıcak ve yoğun H II ve yıldız oluşum bölgeleri oluşturmaktadır.

Loop III ise Cepheus-Cassiopeia bölgesinde ve gökyüzünde yaklaşık 65 dereceden fazla bir alan kaplamaktadır. bize uzaklığı ise 150 parsekden daha fazla olduğu düşünülmektedir. Loop III , içinde barındırdığı sıcak yıldızlarının rüzgarları ve geçmişteki süpernovaların etkileri ile Lynds 1333
hidrojen bölgesinde zengin bir yıldız oluşumunu tetiklemiştir.

Resim

Şimdi looplarında içinde olduğu daha büyük bir resme bakarsak Kuğu takımyıldızına dek uzanmakta olan, Scorpius Centaurus assasyonu ve devasa Hidrojen bulutlarından oluşan Aquila Rift denilen bir bölgeden kaynaklanmakta olan daha yoğun ve iyonize olmuş yüksek sıcaklıktaki çok büyük bpyutlardaki kalın gaz bulutlarıından oluşan bir H II akısı güneş sistemimizin de olduğu lokal baloncuğun içine dalmaktadır(bakınız yukarıdaki kalın mavi çizgiler).
Resim
Güneş sistemimizde son 10 milyon yıl sürmüş olan gökada daki yerel baloncuğun sakin bölgelerindeki yolculuğumuzdan sonra 10 000 yıl içinde (belkide daha az) karabasan gibi çökelmiş olan bu yoğun karanlık bulutların oluşturduğu akıma doğru son sürat yol alacaktır. ve yaklaşık 50 000 yıldan az bir zaman içinde tümüyle bu sıcak iyonize olmuş gazlardan oluşan karanlık bulutların içine dalmış olacağız. (Sanırım Tahir abinin sorduğu kısımda tam olarak bu oluyor) Asıl kötü haber ise bu yapının daha ufak ve çok daha
yoğun olan bir parçasına çoktan girmeye başlamış olmamız. Altair gibi birkaç yıldız ile beraber içine girdiğimiz bu yerel yoğun bulut parçası ise local Fluff(yerel Topak) olarak adlandırılmaktadır. 25 ıy genişliğindeki Yerel topak ise bahsettiğim gibi scorpious-centaurus assasyonunun bize bir hediyesi ! dir. ve yerel topağı saniyede 20 km hızla güneş sistemimize doğru üflemektedir. güneşimizinde bağıl hareketi sebebi ile bu akıyı gökada düzlemine 15 derece eğimle saniye 26 km hızla karşılamaktayız.

Resim

Bu açıdan güneş sistemimizin ciddi bir tehlike altında olduğu söylenebilir fakat güneşimizinde kendince geliştirmiş olduğu bir tedbir olarak Güneş helyosferi bulunmaktadır. Güneş helyosferi güneşin kendi yüklü parçacıklarının oluşturduğu akının yıldızlar arasındaki madde ile çarpıştığı 100 ila 80 ab genişlikteki bir kozadır. Bu koza sürekli olarak daha önce bahsettiğim yıldızlar arasındaki iyonize olmuş ve sıcak gazı rüzgarı ile karşılayarak bu akıyı dengede tutmakta ve bu tehlikeli ve sıcak gazların iç güneş sistemine girerek Dünyadaki yaşamı tehtid etmesini engellemektedir.

Resim

Fakat Helyosfer aslında çok narin bir dengeye sahiptir. Zira Loop I den gelmekte olan çok yoğun ve sıcak gaz kütleleri ile karşılaştığında helyosferin hiçbir şansı kalmayacak ve büyük ihtimalle güneş sistemindeki canlı yaşamı ciddi tehlike altına girebilecektir. kimbilir belkide geçmişteki toplu canlı türlerinin yokoluşları güneş sisteminin bu tip zararlı kuşaklarından geçmesi yüzünden gerçekleşmiş olabilir.
Fakat nihaii sona doğru son sürat yol alan bir güneşin yörüngesinde bizlerde meçhule doğru bir yolculuk yaparak bu kuşaklara girmek üzereyiz ama doğrusu ben bu kuşaklara girdiğimiz günleri görmek de istemiyorum açıkçası(heheheh sonu da çok dramatik oldu :D :lol: :lol: )

saygılarımla...
Emre Evren

Referanslar :

* http://www.solstation.com/x-objects/chimney.htm
* The Enigmatic Loop III and the Local Galactic Structure
* A scuba survey of lynds dark clouds
* http://jilawww.colorado.edu/pubs/thesis ... ld/ch1.pdf
* http://www.miqel.com/space_photos_maps/ ... d-sun.html
* Interaction of the Loop I Supershell with the Local Hot Bubble - Discovered in the ROSAT All-Sky Survey
* Speed of the Sun
* http://www.americanscientist.org/templa ... d=aaa5LVF0

Bilgi için teşekkürler vee
Emre Evren yazdı:Güneş sistemimizde son 10 milyon yıl sürmüş olan gökada daki yerel baloncuğun sakin bölgelerindeki yolculuğumuzdan sonra 10 000 yıl içinde (belkide daha az) karabasan gibi çökelmiş olan bu yoğun karanlık bulutların oluşturduğu akıma doğru son sürat yol alacaktır. ve yaklaşık 50 000 yıldan az bir zaman içinde tümüyle bu sıcak iyonize olmuş gazlardan oluşan karanlık bulutların içine dalmış olacağız. (Sanırım Tahir abinin sorduğu kısımda tam olarak bu oluyor) Asıl kötü haber ise bu yapının daha ufak ve çok daha
yoğun olan bir parçasına çoktan girmeye başlamış olmamız. Altair gibi birkaç yıldız ile beraber içine girdiğimiz bu yerel yoğun bulut parçası ise local Fluff(yerel Topak) olarak adlandırılmaktadır. 25 ıy genişliğindeki Yerel topak ise bahsettiğim gibi scorpious-centaurus assasyonunun bize bir hediyesi ! dir. ve yerel topağı saniyede 20 km hızla güneş sistemimize doğru üflemektedir. güneşimizinde bağıl hareketi sebebi ile bu akıyı gökada düzlemine 15 derece eğimle saniye 26 km hızla karşılamaktayız.

Bu açıdan güneş sistemimizin ciddi bir tehlike altında olduğu söylenebilir fakat güneşimizinde kendince geliştirmiş olduğu bir tedbir olarak Güneş helyosferi bulunmaktadır. Güneş helyosferi güneşin kendi yüklü parçacıklarının oluşturduğu akının yıldızlar arasındaki madde ile çarpıştığı 100 ila 80 ab genişlikteki bir kozadır. Bu koza sürekli olarak daha önce bahsettiğim yıldızlar arasındaki iyonize olmuş ve sıcak gazı rüzgarı ile karşılayarak bu akıyı dengede tutmakta ve bu tehlikeli ve sıcak gazların iç güneş sistemine girerek Dünyadaki yaşamı tehtid etmesini engellemektedir.

Fakat Helyosfer aslında çok narin bir dengeye sahiptir. Zira Loop I den gelmekte olan çok yoğun ve sıcak gaz kütleleri ile karşılaştığında helyosferin hiçbir şansı kalmayacak ve büyük ihtimalle güneş sistemindeki canlı yaşamı ciddi tehlike altına girebilecektir. kimbilir belkide geçmişteki toplu canlı türlerinin yokoluşları güneş sisteminin bu tip zararlı kuşaklarından geçmesi yüzünden gerçekleşmiş olabilir.

Gerçekten böyle bir tehdit var mı?Üstteki bazı yorumlarda Dünya üzerinde daha önceden gerçekleşmiş olan toplu yokoluşların önemli bir kısmının böyle bir etkenden kaynaklanmış olabileceği yorumu yapılmış. Zannediyorum yakın çevremizde bu tip bir tehlike yaratabilecek yıldız yok, ama eş yıldızından böyle bir tehlikeyi yaratacak bir patlama gerçekleştirebilecek düzeyde madde çalabilecek durumda olan ve ömrünün sonuna yaklaşmış çift/çoklu yıldız sistemi üyesi yıldızlar da de yakın çevremizde mevcut değil mi merak ettim doğrusu. Bilen arkadaşlar konuya biraz daha açıklık getirirlerse sevinirim. Şimdiden teşekkürler.
Kullanıcı avatarı
gönderen uzaylinazlibjkli
#79603
:) bana göre kesinlikle bir süpernova olmuştur bu insanlıktan öncede olabilir... samanyolu çok geniş ve buna bağlı çok yıldız var.emşnim ömrünü tamamlamış çok sayıda yıldız olacak bunlar eğer çok büyükse biz bir süpernova ile karşılaşacağız.gök yüzünde bir süper nova görseniz bile o geçmişte olmuştur.